A Modern Olympia

Một người đàn ông hói, râu rậm ngồi ngắm một người phụ nữ khỏa thân đang được người hầu vén màn. Vị khách ấy chính là Cezanne, đáp lại bức Olympia của Manet sau khi một người bạn thách: vậy thì vẽ đi.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1873, Paul Cezanne sống ở Auvers-sur-Oise, nơi bạn ông là Camille Pissarro giới thiệu ông với bác sĩ Paul Gachet, một họa sĩ nghiệp dư lập dị, mê cái mới và ngưỡng mộ tranh Cezanne. Trong một lần trò chuyện, Gachet khen bức Olympia của Edouard Manet. Cezanne không mấy ấn tượng, được kể là đã đáp rằng ông cũng vẽ được thứ đó, và Gachet nói: vậy thì vẽ đi. Gachet được cho là có mặt khi bức tranh được vẽ và tự mua nó. Đây là bức tranh đầu tiên Cezanne bán được. Wikipedia ghi niên đại khoảng 1873 đến 1874, còn Wikidata ghi 1873.

Điều nên ngắm kỹ

Bức Olympia năm 1863 của Manet vẽ một người phụ nữ khỏa thân trên giường cùng một người hầu da đen, còn khách làng chơi chỉ được ngụ ý. Cezanne đưa hẳn người khách vào cảnh. Cái đầu hói, tóc sẫm, bộ râu rậm và dáng mũi cho thấy đó là chân dung tự họa của họa sĩ. Hãy để ý cả con vật nhỏ: nó trông như mèo, nhưng chiếc vòng cổ đỏ cho biết đó là một con chó. Tấm toan nhỏ, chỉ 46 x 55 cm, và nét vẽ phóng khoáng, tự do.

Ý nghĩa và dụng ý

Tranh của Manet từng gây sốc tại Salon 1865: cái tên Olympia gắn với gái làng chơi ở Paris thập niên 1860, ánh nhìn của người phụ nữ đầy thách thức, còn nét cọ nhanh và ánh sáng xưởng vẽ gắt phá vỡ thói quen hàn lâm. Lời tri ân của Cezanne đi xa hơn khi cho thấy người khách và biến người đó thành chính mình, khiến vai trò người xem trở thành một phần bức tranh. Tác phẩm được mô tả là đã báo trước trào lưu Biểu hiện, ra đời khoảng bốn mươi năm sau.

Di sản

Gachet cho Cezanne mượn lại bức tranh để trưng bày tại Triển lãm Ấn tượng đầu tiên năm 1874. Dù nhỏ, nó bị giới phê bình và khách xem chế giễu nhiều hơn bất kỳ bức nào khác trong triển lãm. Cezanne từng vẽ một phiên bản sớm hơn khoảng 1869 đến 1870, còn gọi là Ông Pasha, và một bức màu nước Olympia khoảng năm 1877. Chính Gachet chép lại bức tranh ít nhất hai lần, và học trò ông là Blanche Derousse chép thêm hai bản theo yêu cầu của ông. Năm 1951 những người thừa kế của Gachet tặng tranh cho Louvre, nay tranh ở Bảo tàng Orsay.