The Honourable Mrs Graham

Một cô dâu trẻ đứng toàn thân, to bằng người thật, gương mặt đã thành biểu tượng vẻ đẹp thời Georgian. Chồng bà yêu bà đến mức sau khi bà mất, ông không chịu nổi việc nhìn bức chân dung của Gainsborough.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Người mẫu sinh ra với tên Mary Cathcart ngày 1 tháng 3 năm 1757, con gái của Charles Cathcart, Lãnh chúa Cathcart đời thứ chín, người từng làm đại sứ Anh tại triều đình Nữ hoàng Ekaterina Đại đế. Năm 17 tuổi, bà kết hôn với Thomas Graham, về sau là Lãnh chúa Lynedoch, ngày 26 tháng 12 năm 1774, trong một đám cưới đôi cùng chị gái Jane. Thomas Gainsborough vẽ bà ít lâu sau đó. Ông vẽ bà tổng cộng ba bức. Một bức nửa người theo lối quen thuộc hơn, nay ở Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia tại Washington, được cho là bức đặt hàng ban đầu. Wikipedia ghi bức toàn thân này năm 1777, còn Wikidata ghi 1775.

Điều nên ngắm kỹ

Đây là một tấm vải lớn vẽ toàn thân, khoảng 237 x 154 cm, và đã trở thành biểu tượng của Phòng trưng bày Quốc gia Scotland. Tranh được xếp vào hàng những chân dung đẹp nhất của Gainsborough. Mary đứng, to bằng người thật, theo lối chân dung trang trọng của giới thượng lưu, và điều người ta chú ý trước hết là nhan sắc của bà. Một bức thứ ba, thân mật hơn, gọi là bức Người hầu gái, bị gia đình bà từ chối và không bao giờ được vẽ xong; sau khi Gainsborough mất, nó được bán cho Bá tước Carlisle đời thứ năm, treo ở lâu đài Castle Howard, rồi được tặng cho Tate năm 1913. So sánh các phiên bản cho thấy hình ảnh công khai được chọn lựa kỹ thế nào.

Ý nghĩa và dụng ý

Khi Gainsborough trưng bày bức chân dung tại Học viện Hoàng gia năm 1777, nhan sắc của Mary gây xôn xao. Bức tranh biến bà thành biểu tượng của cái đẹp đương thời và giúp bà nhanh chóng trở thành gương mặt nổi bật trong giới thượng lưu London thời Georgian. Bà có nhiều người ngưỡng mộ và bạn bè, từ nhà thơ Robert Burns tới Georgiana, Nữ công tước xứ Devonshire, người nhớ về lòng tốt, sự hiểu biết và nét dịu dàng của bà. Vì thế bức chân dung không chỉ là một hình giống: nó định hình cách thế giới của bà nhìn một người phụ nữ trẻ, và cách bà vẫn được nhớ tới, trong khi họ hàng như người cậu Sir William Hamilton đặt bà vào trung tâm xã hội.

Di sản

Không lâu sau Mary mắc bệnh lao. Chồng bà chăm sóc bà tận tụy, đưa bà tới Brighton trước, rồi khi bệnh nặng hơn, qua Paris thời cách mạng xuống vùng Địa Trung Hải tìm khí hậu ấm. Bà mất gần Hyères ngày 26 tháng 6 năm 1792, khi mới 35 tuổi. Thomas Graham sống thêm 50 năm, không bao giờ tái hôn, và đau buồn đến mức không thể nhìn bức chân dung của vợ. Tranh bị cất đi và gần như bị lãng quên cho tới khi được trưng bày ở Manchester năm 1857. Hai năm sau, người em họ và thừa kế của ông là Robert Graham để lại tranh cho Phòng trưng bày Quốc gia Scotland vừa mở cửa ở Edinburgh, một trong những tác phẩm đầu tiên của nơi này.