Portrait of Georgiana, Duchess of Devonshire

Một nữ công tước đội chiếc mũ đen khổng lồ, kiểu mũ gắn với bà đến mức được gọi là mũ Gainsborough. Bức chân dung từng thất lạc, bị cắt nhỏ để vừa trên lò sưởi, bị "Napoleon của tội phạm" đánh cắp, và cuối cùng trở về nhà sau hơn 200 năm.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Georgiana Cavendish, Nữ công tước xứ Devonshire, là một bà chủ nổi tiếng của giới chính trị, được cả Thomas Gainsborough lẫn Joshua Reynolds vẽ nhiều lần. Bức chân dung sơn dầu này của Gainsborough có niên đại khoảng 1785 đến 1787, còn Wikidata chỉ ghi thập niên 1780. Tranh vẽ bà đội chiếc mũ đen rộng vành, kiểu mũ do chính bà làm thành mốt và về sau được gọi là mũ Gainsborough, hay mũ chân dung. Bức tranh, khoảng 127 x 101,5 cm, vốn thuộc về Chatsworth House, dinh thự của dòng họ Devonshire, nhưng đã không ở lại đó.

Điều nên ngắm kỹ

Chiếc mũ là thứ đầu tiên níu mắt người xem: to, đen và đầy kịch tính, một tuyên ngôn thời trang do chính người mẫu khởi xướng. Hãy nhìn cả các mép tranh. Vào thập niên 1830, bức tranh thất lạc được tìm thấy trong nhà một bà giáo già, người đã cắt bớt nó để vừa với chỗ treo trên lò sưởi. Vì vậy bức tranh ta thấy hôm nay không hoàn toàn đúng kích thước Gainsborough đã vẽ, một dấu vết lặng lẽ của quãng đời kỳ lạ trong một ngôi nhà bình thường.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức chân dung này nổi tiếng trước hết vì lịch sử của nó. Năm 1876, nhà buôn tranh William Agnew mua nó tại Christie's, với mức giá đấu cao nhất từng được trả cho một bức tranh vào thời đó. Ba tuần sau, tranh bị đánh cắp khỏi phòng tranh Agnew ở London, và suốt nhiều năm báo chí đăng tin về những lần được cho là đã thấy nó. Phải 25 năm sau người ta mới biết kẻ trộm là Adam Worth, "Napoleon của tội phạm", người định dùng nó để bảo lãnh cho em trai, rồi giữ lại phòng lúc khó khăn và mang sang Mỹ.

Di sản

Đầu năm 1901, qua hãng thám tử Pinkerton, Worth thương lượng trả lại bức tranh cho con trai Agnew, và cuộc trao đổi diễn ra ở Chicago vào tháng 3. Vài tháng sau tranh về đến London, và nhà tài phiệt J. P. Morgan sang Anh để mua nó. Tranh ở lại gia đình Morgan đến năm 1994, khi Công tước Devonshire đời thứ 11 mua lại tại Sotheby's cho Chatsworth House. Sau hơn 200 năm, nữ công tước đội mũ đen đã về nhà.