The Dead Christ with Angels

Hai thiên thần trong sắc đỏ và cam rực rỡ đỡ lấy thi thể Chúa Kitô vẫn còn nằm trong mộ. Manet, họa sĩ của Paris hiện đại, gửi bức tranh tôn giáo hiếm hoi này đến Salon năm 1864, và nó khiến người xem bối rối.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Édouard Manet hiếm khi vẽ đề tài tôn giáo; ông thường tập trung vào đời sống đương thời. Chúa Kitô đã chết cùng các thiên thần, vẽ năm 1864, là một ngoại lệ. Tranh dựa vào Phúc Âm Gioan chương 20, khi Maria Mađalêna vào mộ, thấy hai thiên thần nhưng không thấy thi thể Chúa Giêsu. Nhà nghiên cứu John Hunisak cho rằng Manet có thể muốn trưng bày một tác phẩm tôn giáo tại Salon 1864 vì phản ứng gay gắt với những bức tranh đề tài hiện đại gần đây của ông, mong một chủ đề truyền thống với nét đương đại sẽ làm hài lòng cả người ủng hộ lẫn giới phê bình. Tấm toan lớn, khoảng 179 x 150 cm, nay ở Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, New York.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu với các thiên thần. Phúc Âm mô tả họ mặc áo trắng, nhưng Manet vẽ họ trong sắc đỏ và cam rực rỡ, lựa chọn mà Vladimir Gurewich cho là nhằm tăng kịch tính. Màu sắc mạnh nổi bật trên nền trung tính, và hai nhân vật không thẳng hàng với nhau. Rồi nhìn Chúa Kitô. Khác với Phúc Âm, thi thể vẫn còn đó, nhợt nhạt và nặng nề, bàn tay và bàn chân được vẽ nhòe đặc trưng, gợi chuyển động. Hãy tìm hòn đá ở góc dưới bên phải, có khắc chương sách Gioan. Cuối cùng, nhìn vào sườn Người: vết thương do giáo đâm nằm sai bên, một sơ suất Manet chỉ nhận ra sau khi đã gửi tranh đến Salon.

Ý nghĩa và dụng ý

Dòng chữ khắc gây ra tranh luận riêng: tùy cách đọc chữ v thường, là số La Mã hay viết tắt của từ câu, bức tranh ám chỉ Gioan 20:5-12 hoặc Gioan 20:12. Một số nhà sử học nghệ thuật đọc vết thương sai bên như một hình ảnh phản chiếu có chủ ý, nhưng các ghi chép lịch sử cho biết đó là vô tình, nên cách đọc ấy chỉ là suy đoán. Bức tranh thường được liên hệ với cuốn Cuộc đời Chúa Giêsu của Ernest Renan, xuất bản năm 1863, phủ nhận sự phục sinh và dùng Gioan 20:12 làm luận cứ chính. Ở đây các thiên thần than khóc cái chết thay vì vui mừng loan báo phục sinh, điều mà có người xem là bằng chứng ảnh hưởng của Renan.

Di sản

Tại Salon, tác phẩm gây tranh cãi và bối rối. Giới phê bình, và cả nhiều người ủng hộ Manet, khó hiểu trước hướng đi mới mà ông dường như theo đuổi. Tuy vậy, nguồn tư liệu cho biết những mâu thuẫn trong tranh, thiên thần sặc sỡ trên nền trung tính, nhân vật lệch nhau, tấm vải lúc hiện thực lúc trừu tượng, là điển hình cho việc Manet tiếp tục khám phá sự bất hòa. Năm 1866 hoặc 1867, Manet làm một bản khắc axit kết hợp aquatint theo bức tranh, và các bản in nay có ở nhiều bộ sưu tập, như Viện Nghệ thuật Chicago và Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland. Bức tranh vẫn là điểm gặp gỡ hấp dẫn giữa truyền thống thiêng liêng và những câu hỏi của một họa sĩ hiện đại.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ năm 1864 và trưng bày tại Salon năm ấy; nay ở Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan.
Các thiên thần mặc đỏ và cam, dù Phúc Âm mô tả họ mặc áo trắng.
Vết thương do giáo đâm nằm sai bên, Manet chỉ nhận ra sau khi gửi tranh.
Manet làm một bản khắc axit với aquatint theo bố cục này năm 1866 hoặc 1867.

Wikipedia · Wikidata