Ban công

Ba người bạn đứng trên ban công xanh lá, gần đến mức có thể chạm vào nhau, vậy mà không ai nhìn ai. Phía sau, căn phòng tan vào màu đen, và một gương mặt thứ tư lấp ló trong bóng tối.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Édouard Manet vẽ Ban công trong những năm 1868 và 1869, lấy cảm hứng từ bức Những thiếu nữ trên ban công của Goya, cùng lúc và cùng mục đích với Bữa trưa trong xưởng vẽ. Ba nhân vật chính đều là bạn ông. Người ngồi là nữ họa sĩ Berthe Morisot, về sau kết hôn với Eugène, em trai Manet, năm 1874; đây là bức chân dung đầu tiên Manet vẽ bà. Ở giữa là họa sĩ Antoine Guillemet, bên phải là nghệ sĩ vĩ cầm Fanny Claus, bạn thân nhất của vợ Manet. Ông thực hiện rất nhiều nghiên cứu chuẩn bị, vẽ riêng từng người nhiều lần, riêng Guillemet đến mười lăm lần.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ màu xanh lá đậm của lan can và cửa chớp, đóng khung nhóm người như một sân khấu. Bảng màu tiết chế: trắng, xanh lá và đen, điểm thêm xanh dương ở cà vạt của Guillemet và đỏ ở chiếc quạt của Morisot. Morisot ngồi bên trái như một nữ nhân vật lãng mạn xa vời, còn Claus và Guillemet có vẻ dửng dưng. Không ai nhìn ai. Nhìn xuống, sau lan can có chậu cẩm tú cầu bằng gốm, dưới ghế Morisot là chú chó với quả bóng. Trong khoảng tối phía sau, một cậu bé, có lẽ là Léon, con trai Manet, khuất nửa người.

Ý nghĩa và dụng ý

Manet cố ý xóa bỏ mọi sự gắn kết giữa các nhân vật, đối xử với họ như đồ vật trong tranh tĩnh vật hơn là người sống. Sự tương phản gay gắt giữa nền đen hoàn toàn với gương mặt và trang phục trắng tạo nên một bầu không khí bí ẩn. Giới nghiên cứu gần đây đọc bức tranh qua khái niệm người phụ nữ dạo phố, phiên bản nữ của kẻ nhàn du. Đứng trên ban công, những người phụ nữ ngắm nhìn đời sống đô thị mà vẫn gần gũi không gian gia đình, gợi qua khoảng tối giữa hai cánh cửa xanh, đặt ra câu hỏi về sự hòa nhập và loại trừ.

Di sản

Ra mắt tại Salon Paris năm 1869, bức tranh bị đón nhận tệ. Báo chí gọi nó là chói tai, họa sĩ biếm họa Cham giễu cợt đòi đóng cửa chớp lại, còn Albert Wolff chê là nghệ thuật thô kệch. Chính Morisot nói mình trông kỳ lạ hơn là xấu. Manet giữ bức tranh đến khi qua đời năm 1883, treo gần Olympia. Gustave Caillebotte mua lại năm 1884 và để lại cho nhà nước Pháp năm 1894. Từ năm 1986, tranh thuộc Bảo tàng Orsay. Năm 1950, René Magritte đáp lại bằng một phiên bản đặt quan tài vào chỗ những con người.