Rue de Paris, temps de pluie

Những chiếc ô bóng nước trên mặt đường lát đá ướt, một cặp đôi ăn mặc sang trọng đi về phía bạn, mắt nhìn vào một điều gì đó ngoài khung tranh. Caillebotte vẽ ngã tư mưa khổng lồ của Paris mới này năm 1877, và đây vẫn là bức nổi tiếng nhất trong các cảnh phố của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Caillebotte sinh ở Paris năm 1848 trong một gia đình giàu có, gần gũi với nhóm Ấn tượng và từ năm 1877 dùng tiền thừa kế để giúp tổ chức các cuộc triển lãm của họ. Ông lớn lên giữa cuộc tái thiết Paris của Haussmann dưới thời Napoleon III: công viên, quảng trường và khoảng 137 km đại lộ, đổi lại hàng nghìn cư dân, phần lớn là người lao động, phải rời đi. Dinh thự của gia đình ông ở quận 8. Cho bức tranh này, ông để lại 23 bản nghiên cứu bằng chì và sơn dầu. Phần đông học giả tin ông có dùng nhiếp ảnh theo cách nào đó, nhưng một báo cáo năm 2015 của Viện Nghệ thuật Chicago kết luận nhiều khả năng ông dùng camera lucida.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm tranh khoảng 212 x 276 cm, gần bằng người thật. Nó vẽ ngã tư của các phố Turin, Moscou, Clapeyron và Saint-Pétersbourg, nay là quảng trường Dublin. Hai mươi bốn người mặc đồ mùa đông băng qua quảng trường, phần lớn thuộc giới tư sản; một cô hầu, hai người đánh xe và một thợ sơn vác thang bị đẩy ra phía sau. Ở tiền cảnh, một người đàn ông đội mũ chóp cao, áo khoác mở, và một phụ nữ mặc váy len nâu viền lông, mạng che mặt, đeo khuyên tai, chung một chiếc ô. Họ là những người duy nhất chạm vào nhau. Bề mặt mịn và chính xác, khác hẳn tranh Ấn tượng thông thường.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh là chân dung của sự hiện đại, của những khu phố mới quanh ga Saint-Lazare. Sử gia nghệ thuật Mary Morton thấy ở cặp đôi tiền cảnh vẻ dửng dưng, đúng mực và tự tin vào đặc quyền của Paris thời Haussmann. Người đàn ông là hình mẫu flâneur, kẻ dạo phố nhàn tản. Phối cảnh tuyến tính và màu sắc dựng nên một không gian sâu, nhưng thành phố hiện ra khắc khổ, thậm chí lạnh lùng với sự gần gũi giữa người với người: ai nấy lướt qua nhau dưới ô của mình, mỗi người một mình. Danh mục của Viện Nghệ thuật gọi những tranh như vậy là hình ảnh dễ hiểu về cư dân trung lưu lớp trên.

Di sản

Được trưng bày tại Triển lãm Ấn tượng lần thứ ba tháng 4 năm 1877, tranh được khen rộng rãi vì độ chính xác. Rồi nó biến khỏi mắt công chúng cho tới một cuộc hồi cố năm 1894. Caillebotte để lại tranh cho em út Martial, và tranh nằm im lặng trong gia đình trước khi được bán cho giới sưu tập giữa thế kỷ 20. Viện Nghệ thuật Chicago mua tranh năm 1964, thúc đẩy sự hồi sinh danh tiếng của Caillebotte. Tranh đã được phục chế năm 1964 và một lần nữa sau triển lãm 2012 đến 2013, gỡ bỏ tác hại của lớp vecni đầu thế kỷ 20 đã xuống cấp.