La Musique aux Tuileries

Một đám đông người Paris thanh lịch tụ họp dưới tán cây nghe hòa nhạc hằng tuần, vậy mà chẳng thấy bóng nhạc công nào. Manet đã vẽ bạn bè mình, và cả chính mình, vào bản nhạc của đời sống hiện đại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Édouard Manet vẽ Âm nhạc ở vườn Tuileries năm 1862. Tranh khắc họa cảnh người Paris tụ họp trong những buổi hòa nhạc hằng tuần tại vườn Tuileries gần bảo tàng Louvre, và là một ví dụ sớm cho lối vẽ giàu chất sơn của ông, lấy cảm hứng từ Frans Hals và Diego Velázquez. Bức tranh cũng báo trước một mối quan tâm suốt đời của Manet: đề tài giải trí, nhàn du. Thay vì dựng một cảnh lịch sử hay thần thoại, ông hướng về thế giới của chính mình và lấp đầy bức tranh bằng bạn bè: họa sĩ, nhà văn, nhạc sĩ, và cả bản thân ông. Ngay cả đồ đạc cũng rất thời sự: những chiếc ghế sắt ở tiền cảnh vừa thay cho ghế gỗ trong vườn đúng năm ấy. Tranh được trưng bày lần đầu năm 1863.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ ngoài cùng bên trái, nơi Manet tự vẽ mình; cạnh ông là họa sĩ Albert de Balleroy. Bên phải họ, đang ngồi, là nhà điêu khắc kiêm nhà phê bình Zacharie Astruc. Vào sâu hơn, Henri Fantin-Latour râu rậm đang nhìn ra phía bạn. Ở tiền cảnh, hơi lệch phải, là Eugène, em trai Manet, mặc quần trắng. Tựa vào gốc cây bên phải là nhà soạn nhạc Jacques Offenbach đeo kính, để ria, còn nhà phê bình Théophile Gautier đứng tựa cây trong bộ com-lê nâu, râu quai nón, Charles Baudelaire ở bên trái ông. Cậu bé tóc vàng ở giữa là Léon Leenhoff. Phía trên, tán lá xanh thẫm ánh lên sắc lục ngọc, còn mũ áo của lũ trẻ lóe màu xanh coban, đỏ son và cam crôm.

Ý nghĩa và dụng ý

Không có nhạc công nào, vậy mà bức tranh vẫn đầy âm thanh. Có người cho rằng tranh chưa hoàn thiện, nhưng chính bầu không khí gợi mở giúp ta hình dung tiếng nhạc và tiếng trò chuyện trong vườn thuở ấy. Khi vẽ giới bạn bè thay vì anh hùng cổ điển, nhân vật lịch sử hay thần linh, Manet có thể được hiểu là đang thách thức giá trị của những đề tài truyền thống, hoặc nâng người đương thời lên ngang tầm chúng. Còn có một câu đố âm nhạc: nhiều người trong tranh là những người hâm mộ Wagner nổi tiếng ở Pháp, khiến có người phỏng đoán bản nhạc đang vang lên có thể là của chính Wagner. Các nguồn chỉ xem đây là giả thuyết.

Di sản

Lần đầu ra mắt, bức tranh gây chú ý lớn, phần nhiều là chê bai. Công chúng quen với nét vẽ tỉ mỉ của những họa sĩ như Ernest Meissonier thấy nét cọ dày của Manet thô và dang dở, thậm chí có người dọa phá hủy tranh. Một trong số ít người bênh vực là Eugène Delacroix, thần tượng của Manet. Dẫu vậy, tranh đã ảnh hưởng tới Monet, Renoir và Bazille trong việc vẽ những nhóm đông người. Manet bán tranh cho ca sĩ Jean-Baptiste Faure vào tháng 1 năm 1883, rồi tranh qua tay Paul Durand-Ruel và năm 1903 đến Sir Hugh Lane. Sau một di chúc gây tranh cãi và vụ kiện năm 1917, ngày nay tranh thuộc chung Phòng tranh Quốc gia London và Phòng tranh Hugh Lane ở Dublin.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ năm 1862, trưng bày lần đầu năm 1863
Có chân dung tự họa của Manet cùng Baudelaire, Gautier, Offenbach, Fantin-Latour
76,2 × 118,1 cm
Thuộc chung Phòng tranh Quốc gia London và Phòng tranh Hugh Lane, Dublin

Wikipedia · Wikidata