La Nymphe surprise

Một thiếu nữ bên hồ giật mình quay lại, như vừa bắt gặp bạn đang nhìn. Người mẫu chính là cô giáo dạy đàn mà Manet yêu thầm rồi về sau cưới làm vợ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Nữ thần bị bất ngờ (La Nymphe surprise) là một bức tranh của Édouard Manet. Wikidata ghi năm 1860, còn bài Wikipedia ghi năm 1861. Người mẫu là Suzanne Leenhoff, một nghệ sĩ dương cầm người Hà Lan lớn hơn Manet ba tuổi, được mời về nhà cha mẹ ông năm 1849 để dạy đàn cho Édouard và em trai Eugène. Hai người nảy sinh một mối tình bí mật, giấu kín gia đình. Họ cưới nhau năm 1863, một năm sau khi cha Manet qua đời và hai năm sau khi bức tranh hoàn thành, rồi gắn bó cho tới khi Manet mất năm 1883.

Điều nên ngắm kỹ

Một thiếu nữ ngồi giữa cảnh rừng bên mặt hồ, mái tóc nâu hạt dẻ buông dài sau lưng, ngước nhìn ta đầy ngạc nhiên. Nàng không mặc gì ngoài chuỗi ngọc trai trắng quanh cổ và chiếc nhẫn ở ngón út. Gần bàn chân trái mọc một bông diên vĩ xanh. Hãy để ý ánh mắt: không táo bạo hay thách thức mà rụt rè, sững sờ, như thể nàng vừa phát hiện có người đang nhìn trộm, xâm phạm khoảnh khắc riêng tư. Tấm toan khá lớn, khoảng 144,5 x 112,5 cm, nên nhân vật hiện ra gần như bằng người thật.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong thần thoại Hy Lạp, nymph là những nữ thần của thiên nhiên, thường được hình dung như thiếu nữ sống trong rừng, bên suối và sông. Nhiều tác giả liên hệ bức tranh với Susanna và các trưởng lão của Rembrandt, vì người mẫu tên Suzanne, là người Hà Lan và có tư thế giống hệt. Françoise Cachin thì cho rằng Manet lấy cảm hứng từ bức tranh cùng đề tài năm 1704 của Jean-Baptiste Santerre, dựa vào vị trí cánh tay và cách xử lý chất liệu. Dưới cái tên thần thoại là cả lịch sử hội họa lẫn một câu chuyện tình riêng.

Di sản

Tác phẩm được xem là then chốt trong sự nghiệp Manet, mở đầu một giai đoạn mới của ông và của chủ nghĩa hiện đại trong hội họa Pháp. Tranh ra đời hai năm trước Bữa trưa trên cỏ và Olympia, và được trưng bày tại Salon năm 1865. Manet giữ bức tranh trong xưởng suốt đời, và có bằng chứng cho thấy ông coi đây là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của mình. Nay tranh thuộc Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia ở Buenos Aires và được xem là một điểm nhấn của bộ sưu tập.