Jacob Blessing the Sons of Joseph

Một ông lão gần như mù đặt bàn tay phải lên đầu đứa cháu nhỏ thay vì đứa lớn. Rembrandt biến cử chỉ nhỏ bé mà cố ý ấy thành một cảnh vừa dịu dàng vừa trang nghiêm.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rembrandt vẽ Gia-cóp chúc phúc cho các con trai của Giô-sép vào năm 1656. Người đặt hàng là Willem Schrijver, một nhà quyền quý ở Amsterdam, và theo học giả Gary Schwartz, các nhân vật Kinh Thánh là chân dung gia đình ông. Gia-cóp có thể là cha của Willem, học giả Petrus Scriverius, người đã mù từ năm 1650; Giô-sép là chính Willem, còn hai cậu bé là hai người con trai. Bà Ách-nát, vợ Giô-sép, hiếm khi xuất hiện trong đề tài này, có thể là chân dung vợ Willem, Wendela de Graeff. Bảo tàng sở hữu bức tranh thì hoài nghi, cho rằng các nhân vật quá khái quát để là chân dung, nên đây vẫn là một cách đọc còn tranh cãi.

Điều nên ngắm kỹ

Cảnh này lấy từ sách Sáng Thế, chương 48. Giô-sép đưa hai con Ma-na-se và Ép-ra-im đến bên người cha sắp mất. Theo truyền thống, con trưởng nhận bàn tay phải, nhưng Gia-cóp bắt chéo tay và đặt nó lên Ép-ra-im, đứa nhỏ hơn. Hãy nhìn Giô-sép nhẹ nhàng tìm cách dời tay cha. Rồi theo ánh sáng tụ lại trên Gia-cóp, Giô-sép, hai cậu bé và Ách-nát, trong khi nền chìm vào bóng tối. Ép-ra-im như được bao quanh bởi một vầng hào quang. Hãy để ý sắc vàng, nâu, đỏ ấm áp, và chiếc mũ cầu kỳ của Ách-nát, mà Marieke de Winkel cho là có thể lấy cảm hứng từ hình ảnh phụ nữ Đế quốc Ottoman, có lẽ ở Cairo.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong câu chuyện, Giô-sép nghĩ cha mình nhầm lẫn, nhưng Gia-cóp khẳng định ông cố ý chúc phúc cho đứa con nhỏ. Rembrandt làm chậm khoảnh khắc ấy để ta cảm nhận sức nặng của nó: một bàn tay yếu ớt đưa ra lựa chọn định hình cả một gia tộc. Màu sắc mang lại cho bức tranh không khí được mô tả là vừa thân mật vừa thiêng liêng, vừa dịu dàng vừa trang nghiêm. Bề mặt tranh được nói là gần như điêu khắc, với lớp sơn phủ trong suốt bên trên. Nếu đúng là gia đình Schrijver, bức tranh còn là sự tôn vinh lặng lẽ dành cho một người cha già đã mù.

Di sản

Sau khi Willem Schrijver mất năm 1661, anh trai của Wendela là Andries de Graeff, thị trưởng Amsterdam, tiếp quản tài sản của bà, và bức tranh ở lại với gia tộc De Graeff đến năm 1752. Những người thừa kế sau đó bán nó qua nhà buôn Anthony Rutgers ở Hamburg cho Bá tước William VIII xứ Hesse-Kassel, người đưa nó vào bộ sưu tập của mình. Nay tranh nằm tại Gemäldegalerie Alte Meister ở Kassel. Trong hai năm 2014 - 2015, bức tranh được đưa đến triển lãm lớn Rembrandt thời kỳ cuối tại Rijksmuseum, trở lại thành phố nơi nó từng được đặt hàng.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ năm 1656; Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel (Wikipedia, Wikidata).
Gary Schwartz cho rằng các nhân vật là gia đình Schrijver; bảo tàng hoài nghi điều này (Wikipedia).
Gia-cóp cố ý đặt tay phải chúc phúc cho người con nhỏ Ép-ra-im (Wikipedia).
Trưng bày tại triển lãm Rembrandt thời kỳ cuối ở Rijksmuseum, 2014 - 2015 (Wikipedia).

Wikipedia · Wikidata