Jan Steen · 1660s

Một người đàn ông bám lấy ghế và ly rượu, còn vợ anh gục xuống bàn, nửa tỉnh nửa mê. Jan Steen dường như đã vẽ chính mình cùng vợ là Margriet, và anh mỉm cười với ta như xin đừng phán xét quá nặng.
Tấm tranh gỗ nhỏ này của họa sĩ Hà Lan Jan Steen, có niên đại thập niên 1660, mang nhiều tên gọi: Kẻ nhàn rỗi, Những kẻ say, Những kẻ chè chén, hay Tự họa cùng vợ khi say. Đề tài những kẻ chè chén trở đi trở lại trong tranh Steen, và chính họa sĩ từng mở một quán rượu. Ấn tượng của cảnh càng mạnh khi biết rằng Steen được cho là đã vẽ chính mình với vợ là Margriet. Đây cũng là một trong số ít tranh thế kỷ 17 còn giữ được tấm gỗ gốc mà hình được vẽ lên.
Một đôi vợ chồng ngồi thoải mái bên lò sưởi. Nhà họ đạm bạc: đồ đạc rẻ tiền, quần áo giản dị, không sa tanh, thêu thùa hay ren quý. Người chồng vẫn bám ghế và cầm ly, còn người vợ gục trên bàn, sắp ngủ thiếp đi; thêm một khắc nữa có lẽ cô sẽ trượt xuống sàn. Một mảnh vải sờn đóng đinh trên lò sưởi, khăn trải bàn cũ rách lỗ chỗ, một chiếc tẩu đất sét gãy nằm trên sàn gỗ. Một chiếc giày của người vợ rơi dưới sàn, chiếc kia nằm trên kệ giữa đám đĩa.
Steen làm dịu cảnh bằng nụ cười hiền và ánh mắt đồng lõa của người chồng nhìn ra người xem, như muốn nói chẳng có gì ghê gớm, họ chỉ hơi quá chén. Thế nhưng, theo lệ thời ấy và như thường thấy ở ông, bức tranh có vẻ hài hước này mang một bài học rõ ràng. Đôi giày gợi câu tục ngữ Hà Lan khuyên đừng xỏ chân vào giày người khác, và từ schoen trong tiếng Hà Lan còn có nghĩa là gái điếm. Lò sưởi chân dưới bàn chân người vợ ám chỉ dục vọng, rượu và thuốc lá bị xem là tội lỗi, còn ngọn nến đã tắt là lời nhắc về cái chết. Cả bức tranh là lời cảnh tỉnh trước những thú vui nhàn rỗi, phù phiếm.
Bức tranh thuộc lô tranh đầu tiên do thương gia Johann Gotzkowsky gom góp, vốn dành cho vua Phổ Friedrich II. Khi Friedrich không trả đủ được và từ chối, nữ hoàng Nga Ekaterina II đã mua bức này cùng nhiều bức khác năm 1764, để phô diễn tiềm lực tài chính của mình. Lô tranh có tác phẩm của Frans Hals, Rembrandt, Rubens và Van Dyck, và đặt nền móng cho bộ sưu tập hoàng gia về sau thành cốt lõi của Bảo tàng Hermitage ở Saint Petersburg, nơi đôi vợ chồng ngà ngà say của Steen vẫn ngồi bên lò sưởi.
Jan Steen (1626-1679)
phụ nữ · nam giới · nghệ thuật dân gian · chân dung tự họa · Bảo tàng Ermitazh
The Feast of Saint Nicholas - Jan Steen (1660s)
Girl eating oysters - Jan Steen (1658)
A Mayor of Delft and his Daughter - Jan Steen (1655)
Beware of Luxury - Jan Steen (1663)
'As the Old Sing, So Pipe the Young' - Jan Steen (1665)
The Dancing Couple - Jan Steen (1663)
Merry Company on a Terrace - Jan Steen (1670)
The prayer before the meal - Jan Steen (1660)
Đội tuần đêm - Rembrandt van Rijn (1642)
Chân dung tự họa - Rembrandt van Rijn (1659)
Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai - Johannes Vermeer (1665)
Cô hầu rót sữa - Johannes Vermeer (c. 1658)
A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ‘Merry Drinker’ - Frans Hals (1620s)
Laughing Cavalier - Frans Hals (1624)
The Windmill at Wijk bij Duurstede - Jacob van Ruisdael (1670)
The Jewish Cemetery - Jacob van Ruisdael (1650s)
The Courtyard of a House in Delft - Pieter de Hooch (1658)
A Woman Peeling Apples - Pieter de Hooch (1663)