Đức Mẹ trên đá

Trong một hang đá giữa những tảng đá đổ dốc và dòng nước xoáy, một người mẹ, hai hài nhi và một thiên thần quỳ thành vòng tròn lặng lẽ. Leonardo da Vinci đã biến một đơn đặt hàng của nhà thờ ở Milan thành một trong những bức tranh bí ẩn nhất của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Leonardo da Vinci sinh năm 1452 tại hoặc gần thị trấn Vinci xứ Tuscany, chuyển đến Milan khoảng năm 1482. Ông đã viết thư cho người cai trị thành phố là Ludovico Sforza, kể những gì mình làm được về kỹ thuật và vũ khí, rồi nhắc thêm rằng mình cũng biết vẽ. Ông ở lại đến năm 1499, và trong số các đơn đặt hàng có bức Đức Mẹ trong hang đá cho Hội huynh đệ Vô nhiễm Nguyên tội. Tác phẩm, thực hiện với sự trợ giúp của anh em nhà de Predis, nhằm lấp đầy một bàn thờ lớn và phức tạp. Wikidata ghi phiên bản này thuộc thập niên 1480; tiểu sử Leonardo trên Wikipedia ghi khoảng 1483-1493. Đây là phiên bản hiện ở Louvre.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm tranh cao, khoảng 199 × 122 cm, nhưng chỉ có bốn nhân vật. Hãy tìm Đức Mẹ Maria ở giữa, Chúa Hài Đồng và thánh Gioan Tẩy Giả lúc còn bé, cùng thiên thần che chở Gioan; Wikidata xác định thiên thần là Uriel. Các nhân vật quỳ duyên dáng, tôn thờ quanh Chúa Hài Đồng. Phía sau và bên trên là một tranh phong cảnh hoang dã với đá đổ dốc và nước xoáy; so với bức tranh các tu sĩ San Donato đặt trước đó với khoảng năm mươi nhân vật, bức này giản dị hơn nhiều. Hãy để ý cách những vách đá ôm lấy nhóm người như một nhà nguyện tự nhiên. Bản nghiên cứu đầu thiên thần Leonardo vẽ cho bức tranh này vẫn còn, và là một trong những bức vẽ nổi tiếng của ông.

Ý nghĩa và dụng ý

Leonardo chọn một khoảnh khắc ngụy kinh trong thời thơ ấu của Chúa: Gioan bé nhỏ, được thiên thần che chở, gặp Thánh Gia trên đường sang Ai Cập. Tiểu sử trên Wikipedia nói về một vẻ đẹp kỳ bí, sinh ra từ những dáng hình thanh nhã giữa khung cảnh hoang sơ. Cùng nguồn ấy xếp bức tranh, bên cạnh Mona Lisa và Bữa tiệc ly, vào những tác phẩm hội tụ hiểu biết của Leonardo về giải phẫu, ánh sáng, thực vật và địa chất, cùng lối chuyển sắc độ tinh tế.

Di sản

Đơn đặt hàng này có một kết thúc dài và rối rắm. Hai phiên bản đã được hoàn thành: một bức ở lại nhà nguyện của Hội huynh đệ, bức kia Leonardo mang sang Pháp. Theo nguồn tư liệu, các tu sĩ của Hội không nhận được tranh, còn anh em de Predis không được trả tiền, cho đến tận thế kỷ sau. Phiên bản được kể ở đây thuộc Khoa Hội họa của Bảo tàng Louvre ở Paris; bản còn lại ở Phòng tranh Quốc gia London. Các bản vẽ chuẩn bị cho tác phẩm vẫn còn trong kho tranh vẽ của Leonardo, cho ta thấy ông đã dựng cảnh tĩnh lặng và bí ẩn này cẩn trọng đến nhường nào.

Có thể bạn chưa biết

Do Hội huynh đệ Vô nhiễm Nguyên tội ở Milan đặt vẽ.
Wikidata ghi thập niên 1480; tiểu sử Leonardo trên Wikipedia ghi khoảng 1483-1493.
Có hai phiên bản; bản này ở Louvre, bản kia ở Phòng tranh Quốc gia London.
Khoảng 199 × 122 cm.

Wikipedia (Leonardo da Vinci) · Wikidata