Ulysses and the Sirens

Ulysses gồng mình vào cột buồm trong khi thủy thủ bịt tai chèo thuyền, và các nàng Siren sà xuống quanh con tàu. Năm 1891 Waterhouse khiến người xem thời Victoria bất ngờ: các nàng Siren của ông không phải nàng tiên cá mà là chim mang đầu phụ nữ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

John William Waterhouse vẽ cảnh này năm 1891, lấy từ sử thi Hy Lạp cổ Odyssey. Trên đường về nhà, Odysseus, tên Latin là Ulysses, cùng thủy thủ phải đi ngang qua các nàng Siren, những kẻ dùng tiếng hát mê hoặc để dụ người đi biển tới vùng nước chết chóc. Đúng như câu chuyện, thủy thủ đã bịt tai để tự bảo vệ. Còn Odysseus lại muốn nghe tiếng hát. Ông ra lệnh trói mình vào cột buồm, để được thưởng thức âm nhạc mà không gây nguy hiểm cho bản thân hay con tàu. Waterhouse vẽ đúng khoảnh khắc thử thách ấy.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh nằm ngang, khoảng 100,6 x 202 cm, đủ rộng cho cả con thuyền. Hãy nhìn người anh hùng bị trói đứng vào cột buồm, và những tay chèo cúi gập trên mái chèo, nhất quyết không nghe. Quanh họ các nàng Siren áp sát, và đây là điều bất ngờ: họ là những sinh vật dạng chim mang gương mặt phụ nữ, tóc vàng, nâu hay nâu hạt dẻ, lượn vòng và đậu lên thuyền. Cánh buồm và cột buồm tạo thành xương sống của bố cục, còn những đôi cánh dồn ép từ mọi phía khiến hiểm nguy trở nên gần gũi và hữu hình.

Ý nghĩa và dụng ý

Phần gây tranh cãi nhất của bức tranh chính là hình dáng các nàng Siren. Nhiều khán giả đầu tiên của Waterhouse chờ đợi những nàng tiên nửa người nửa cá quen thuộc thời Victoria, và họ ngạc nhiên khi gặp những sinh vật nửa chim nửa người. Khi tranh mới ra mắt, nhà phê bình Marion H. Spielmann của tạp chí The Magazine of Art chỉ ra rằng những nàng Siren rất giống của Waterhouse đã xuất hiện trên bình gốm Hy Lạp cổ điển. Khi quay về những hình ảnh xưa ấy, họa sĩ khiến sự cám dỗ trở nên lạ lùng và đáng sợ hơn, và lựa chọn lắng nghe của người anh hùng càng táo bạo hơn.

Di sản

Bức tranh được trưng bày lần đầu tại Học viện Hoàng gia London năm 1891, nơi giới phê bình ca ngợi cách thể hiện giàu tưởng tượng và lãng mạn. Tháng 6 cùng năm, họa sĩ Sir Hubert von Herkomer mua tác phẩm cho Phòng tranh Quốc gia Victoria ở Melbourne, Úc. Từ đó tranh vẫn luôn nằm trong bộ sưu tập của bảo tàng này, nên bức tranh từng làm khán giả London giật mình đã sống gần trọn đời ở bên kia địa cầu, như một trong những bức thần thoại nổi tiếng nhất của Waterhouse.