Echo và Narcissus

John William Waterhouse · 1903

Một chàng trai cúi mình bên dòng suối, mê đắm bóng mình dưới nước, trong khi bên kia bờ một nữ thần núi bám lấy thân cây nhìn chàng trong tuyệt vọng. Waterhouse vẽ câu chuyện về tình yêu không được đáp lại này năm 1903.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Echo và Narcissus là bức sơn dầu của John William Waterhouse vẽ năm 1903, minh họa thần thoại được kể trong tác phẩm Biến hình của Ovid. Waterhouse, họa sĩ người Anh sống từ 1847 đến 1917, thường được xếp vào nhóm Tiền Raphael vì phong cách và đề tài. Ông vẽ hơn 200 tác phẩm, phần lớn về thần thoại cổ điển, lịch sử và văn học, và hay trở lại với hình tượng người đàn bà định mệnh, người phụ nữ giăng bẫy đàn ông. Ở đây vai trò bị đảo ngược: chính chàng trai là người không thể chạm tới, còn người phụ nữ héo mòn vì chàng.

Điều nên ngắm kỹ

Khung cảnh là một khu rừng thơ mộng bên dòng suối có bờ đá. Narcissus nằm sấp, đầu cúi trên mặt nước, say mê bóng hình của chính mình. Chàng khoác hờ một tấm áo choàng đỏ. Bên kia suối, Echo ngồi, tay phải ôm lấy thân cây, nhìn chàng trong tuyệt vọng, dáng ngồi co quắp. Tấm áo hồng của nàng trễ khỏi vai trái. Hãy nhìn những bông hoa: diên vĩ vàng mọc gần nàng, một bông anh túc đỏ cài trên mái tóc nâu đỏ, những bông thủy tiên trắng nhú lên trong cỏ cạnh chân chàng trai, và một bông súng vàng nổi trên mặt nước.

Ý nghĩa và dụng ý

Theo Ovid, Narcissus là con trai xinh đẹp của thần sông Cephissus và nữ thần Liriope, được báo rằng chàng sẽ sống lâu nếu không bao giờ nhìn thấy chính mình. Chàng từ chối mọi người yêu mình, trong đó có Echo, nàng chỉ có thể lặp lại lời người khác. Nàng thu mình lại và héo hon cho đến khi chỉ còn một tiếng thì thầm. Nữ thần Nemesis khiến Narcissus phải lòng bóng mình, và chàng ngắm nó cho đến chết, nơi chàng nằm mọc lên một bông thủy tiên. Waterhouse dùng màu sắc để nói nghĩa: áo đỏ cho dục vọng tự yêu rực cháy, sắc hồng dịu của nàng cho một tình yêu âm ỉ lặng lẽ hơn, và dòng suối chia cách hai người.

Di sản

Bức tranh rộng khoảng 109 x 189 cm. Tranh được trưng bày tại Triển lãm Mùa hè của Học viện Hoàng gia năm 1903, và Phòng tranh Walker ở Liverpool mua ngay trong năm đó. Tranh vẫn thuộc bộ sưu tập thời Victoria của phòng tranh, ở Merseyside, nước Anh, nơi người xem có thể đứng ở chỗ Echo ngồi mà nhìn một chàng trai sẽ không bao giờ ngoảnh lại. Những bông hoa đã nở bên chân chàng lặng lẽ báo trước câu chuyện sẽ kết thúc ra sao.