John William Waterhouse · 1878

Một hoàng đế La Mã nằm dài trên trường kỷ trong tấm áo đỏ thẫm, gương mặt hốc hác vì tội lỗi. Nero vừa cho giết chính mẹ mình. John William Waterhouse thời trẻ không vẽ một bạo chúa đắc thắng, mà vẽ một con người bị chính việc mình làm đánh gục.
Waterhouse vẽ bức tranh năm 1878, khi sự nghiệp còn ở giai đoạn đầu. Chủ đề là hoàng đế La Mã Nero đang nhìn người mẹ đã chết của mình, Agrippina, người bị giết theo lệnh ông. Tác phẩm có nhiều tên gọi, như Sự hối hận của Nero sau khi giết mẹ hay đơn giản là Sự hối hận của Nero. Ngay trong năm ấy, báo chí đã chú ý: cả The Art Journal và The Magazine of Art đều viết về nó vào năm 1878. Ngày nay tranh thuộc một bộ sưu tập tư nhân, sau một lần bán ẩn danh tại Sotheby's ngày 19 tháng 6 năm 1984, nên hiếm khi công chúng được thấy.
Nero nằm trên chiếc giường chất đầy vải và gối, khoác áo choàng đỏ. Sắc đỏ như máu khô ấy là tông được chuộng nhất của thuốc nhuộm tía Tyre, thứ thuốc nhuộm đắt đỏ của La Mã cổ đại, nên vừa nói lên địa vị của ông vừa gợi đến máu ông đã làm đổ. Tư thế của ông thoải mái, gần như uể oải, nhưng gương mặt lại ám ảnh và đau buồn, và độ vênh giữa cơ thể với nét mặt cho thấy sự giằng xé bên trong. Phía sau là nội thất La Mã với cột và hoa văn trang trí. Waterhouse phủ căn phòng bằng bóng tối sâu và ánh sáng cam, khiến cả cảnh nặng nề, u ám và ngột ngạt, như không có lối thoát khỏi khoảnh khắc ấy.
Thời Waterhouse, giới họa sĩ bị phê phán vì làm nhẹ đi sự suy đồi đạo đức của đế chế La Mã. Bức tranh này khác hẳn những bức lý tưởng hóa của người đương thời và có thể chính là một phản ứng lại họ: nó được mô tả là hình ảnh một Nero bi kịch kiểu cường điệu chứ không đắc thắng. The Magazine of Art khen bố cục giản dị, không có gì phóng đại để gây hiệu ứng, và nhận xét gương mặt trẻ chưa hề báo trước sự tàn ác sẽ đến. The Art Journal viết rằng người xem trở thành nhân chứng bất đắc dĩ của nỗi hối hận không thể nói thành lời, và so sánh nhân vật với bức Cái chết của Ahab của Thomas Matthews Rooke.
Không phải nhà phê bình nào cũng bị thuyết phục. The Illustrated London News thấy nhân vật đủ gầy gò và hối hận, nhưng chê rằng ông trông như bốn mươi tuổi, trong khi Nero thật thì béo và chưa tới ba mươi. Lời chê ấy chỉ ra một nét xuyên suốt tranh Waterhouse: ông quan tâm đến không khí và cảm xúc hơn là độ chính xác lịch sử, như sau này trong bức Miranda. Blackburn's Academy Notes gọi đây là một bức tranh mạnh mẽ, và người viết tiểu sử Anthony Hobson nhận xét dù chỉ có một nhân vật, tranh vẫn có sức kịch tính. Tranh từng có mặt trong triển lãm Waterhouse năm 1978 đến 1979 ở Sheffield và Wolverhampton.
John William Waterhouse (1849-1917)
Hylas and the Nymphs - John William Waterhouse (1896)
The Lady of Shalott - John William Waterhouse (1888)
Echo và Narcissus - John William Waterhouse (1903)
Circe Invidiosa - John William Waterhouse (1892)
Saint Eulalia - John William Waterhouse (1885)
Ulysses and the Sirens - John William Waterhouse (1891)
Ophelia - John Everett Millais (1851)
Christ in the House of His Parents - John Everett Millais (1849)
Proserpine - Dante Gabriel Rossetti (1874)
Bocca Baciata - Dante Gabriel Rossetti (1859)