The Land of Cockaigne

Ba người đàn ông nằm ngủ như nan hoa của một bánh xe dưới gốc cây treo đầy đồ ăn, trong khi một con lợn quay chạy lon ton với con dao cắm sẵn bên hông. Xứ sở thần tiên của Bruegel là một trò đùa có gai: chân dung của thói tham ăn và lười biếng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tên tiếng Hà Lan của tranh là Het Luilekkerland, nghĩa đen là xứ lười mà ngon. Trong truyện thời Trung cổ, Cockaigne là miền đất sung túc huyền thoại, nhưng Pieter Bruegel Cha không hề tán dương nó. Ông vẽ một bức tranh hài hước về sự trống rỗng tâm hồn mà người ta tin là sinh ra từ tham ăn và lười biếng, hai trong bảy mối tội đầu. Wikipedia ghi bức sơn dầu này năm 1567, hai năm trước khi Bruegel mất, còn Wikidata ghi năm 1550, một niên đại không khớp với phần còn lại của hồ sơ. Tấm tranh nhỏ khoảng 51,5 x 78 cm thuộc Bộ sưu tập Hội họa Nhà nước Bayern của Bộ sưu tập Hội họa Nhà nước Bayern.

Điều nên ngắm kỹ

Một thư lại, một nông dân và một người lính ngủ gà dưới đất, bên dưới chiếc bàn buộc quanh thân cây. Đồ nghề của họ nằm im: sách, giấy, mực và bút của thư lại, cái néo đập lúa của nông dân, ngọn giáo và găng sắt của người lính. Một quả trứng ăn dở còn trong vỏ chạy giữa người nông dân và thư lại. Một con gà quay tự nằm lên đĩa bạc, và con lợn chạy với con dao thái thịt dưới da. Bên trái, một hiệp sĩ há miệng chờ dưới mái nhà lợp bằng bánh nướng, đợi một con bồ câu quay đã vô tình bị xóa mất khi trùng tu. Bên phải, một người cầm thìa đã ăn xuyên qua cả một núi bánh pudding. Hàng rào được đan bằng xúc xích.

Ý nghĩa và dụng ý

Ba người ngủ nằm quanh gốc cây tạo thành nan hoa của một bánh xe, thân cây là trục, còn con gà quay nằm ở chỗ đáng lẽ là nan thứ tư. Cảnh còn được khâu bằng tục ngữ: mái nhà lợp bánh là sung túc, chộp trứng gà mà bỏ trứng ngỗng là chọn sai, con lợn bị đâm thủng bụng là việc đã rồi. Sử gia Ross Frank đọc tranh như lời châm biếm chính trị về giai đoạn đầu của cuộc Khởi nghĩa Hà Lan: con gà quay là giới quý tộc thất bại, còn những kẻ ngủ là một dân tộc quá thỏa mãn để dám liều thay đổi.

Di sản

Bức tranh còn được dùng để minh họa giai đoạn môi miệng trong lý thuyết Freud, một thiên đường nơi khoái cảm đến từ việc ăn và chỉ cần có gì đó trong miệng. Dù chọn cách đọc nào, hình ảnh vẫn giữ được sự hài hước: đồ ăn tự dọn mình ra, hàng rào xúc xích, một người đào hầm xuyên qua bánh pudding. Sau tiếng cười là sự nghiêm túc quen thuộc của Bruegel, ý rằng sung túc mà không lao động sẽ khiến con người ngủ quên. Ngày nay tranh thuộc Bộ sưu tập Hội họa Nhà nước Bayern, một tấm gỗ nhỏ chứa ở giữa một cám dỗ lớn và rất con người.