The Holy Family with Angels

Người mẹ trẻ ngẩng lên khỏi trang sách, vén rèm nôi nhìn đứa con đang ngủ, người chồng làm việc trong bóng tối, và những thiên thần nhỏ bay xuống mang theo ánh sáng. Năm 1645, Rembrandt vẽ Thánh Gia như một gia đình Amsterdam bình thường.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức tranh có chữ ký ở góc dưới bên trái Rembrandt f. 1645, khổ khoảng 117 x 91 cm, các nhân vật gần bằng nửa người thật. Rembrandt đã chuẩn bị kỹ cho nó: một bản vẽ bút mực cho toàn cảnh từng thuộc bộ sưu tập của Léon Bonnat ở Paris, và một nghiên cứu bằng phấn cho hình đứa bé trong nôi từng ở London. Tranh được bán ở La Haye năm 1733 trong cuộc bán bộ sưu tập Adriaen Bout, rồi thuộc bộ sưu tập Crozat ở Paris, từ đó được Nữ hoàng Ekaterina II mua cho Hermitage. Nay tranh vẫn ở Bảo tàng Hermitage, một ví dụ của hội họa thời kỳ vàng son Hà Lan.

Điều nên ngắm kỹ

Ta đang ở trong xưởng mộc của thánh Giuse. Ở tiền cảnh, Đức Mẹ ngồi trên chiếc ghế thấp, một cuốn sách lớn mở trên tay trái, chân trái đặt trên lò sưởi chân. Bà nghiêng người vén tấm rèm xanh của chiếc nôi, nơi đứa bé ngủ dưới tấm chăn đỏ lót lông. Bà mặc áo đỏ thẫm, váy xanh đậm, khăn và mũ trắng. Phía sau, trong vùng bán tối, thánh Giuse mặc đồ làm việc màu nâu đang dùng rìu đẽo một chiếc ách. Từ góc trên bên trái, những thiên thần nhỏ như trẻ con bay xuống, tỏa ánh sáng rực lên Đức Mẹ và chiếc nôi. Chiếc nôi mây cùng kiểu với những chiếc nôi trong tranh mẹ và con của Pieter de Hooch.

Ý nghĩa và dụng ý

Rembrandt vẽ Thánh Gia như một gia đình Amsterdam điển hình thời ông, và chính điều đó làm bức tranh dịu dàng đến thế: một người mẹ không cưỡng được ý muốn ngó nhìn đứa con đang ngủ. Nhưng chi tiết đời thường vẫn chứa ý nghĩa. Chiếc ách thánh Giuse đang đẽo gợi lại lời tiên tri của Isaia về chiếc ách của kẻ áp bức bị bẻ gãy, và cả lời Chúa Giêsu trong Phúc Âm Mátthêu: hãy mang lấy ách của ta, vì ách ta êm ái và gánh ta nhẹ nhàng. Vậy là trong bóng tối sau chiếc nôi, công việc của người cha lặng lẽ chỉ về tương lai của đứa trẻ. Những thiên thần là dấu hiệu duy nhất cho thấy đây không phải một mái nhà bình thường.

Di sản

Bố cục này được ngưỡng mộ và sao chép. Năm 1915, Hofstede de Groot ghi nhận một bản chép cũ không có thiên thần ở chỗ một nhà buôn tranh Anh năm 1899, sau đó ở New York, và một bản chép khác không có thiên thần được bán ở London năm 1912. Tranh được J. Vendramini khắc năm 1836, J. Sanders khắc nét, N. Mossoloff khắc axit và H. Robillard in thạch bản, và được nhiều tác giả viết về Rembrandt nhắc tới. Danh mục đấu giá năm 1733 ghi kích thước khác với số đo được ghi sau này, một điểm vênh mà nguồn tư liệu có nêu. Rembrandt và các học trò vẽ thêm nhiều cảnh Thánh Gia khác, nhưng bức này, với những thiên thần bay xuống và người mẹ ngó nhìn con, vẫn là một trong những bức ấm áp nhất.