The Holy Family with a Curtain

Một người mẹ ủ ấm đứa con bên đống lửa đốt ngay trên nền nhà, một con mèo nằm gần đó, và một tấm rèm đỏ được vẽ như đang treo trước cả cảnh, kéo ra một nửa. Năm 1646, Rembrandt, hoặc xưởng vẽ của ông, đã bày ra một trò đánh lừa thị giác thật nhẹ nhàng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tấm tranh gỗ nhỏ này đề năm 1646, khi Rembrandt sống ở Amsterdam và đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Quyền tác giả của nó còn tranh cãi. Các nhà nghiên cứu của Dự án Nghiên cứu Rembrandt chia làm hai phe: ủng hộ việc gán cho chính Rembrandt là sự mới lạ của khung và rèm vẽ giả trong hội họa Hà Lan, cùng nhiều bản chép do xưởng của ông thực hiện; phản đối là những phần vẽ yếu hơn, như phối cảnh căn phòng và hình con mèo, gợi bàn tay của học trò. Nguồn tư liệu mô tả đây là tranh của Rembrandt hoặc xưởng vẽ của ông. Người ta cũng chỉ ra sự tương đồng về phong cách với bức Nữ tiên tri Anna trong Đền thờ, vẽ khoảng năm 1650 và lưu ở Edinburgh, cũng của Rembrandt hoặc một học trò.

Điều nên ngắm kỹ

Bên trái, Đức Mẹ ngồi trên ghế cạnh chiếc nôi, bế Chúa Hài Đồng mặc áo đỏ. Bà mặc váy nâu xanh, đội mũ trắng, và dường như vừa bế con ra khỏi nôi để quấn vào tấm chăn xanh xám trên đùi. Ở hậu cảnh bên phải, trong một căn phòng khác hay ở ngoài trời, thánh Giuse đang bổ củi bằng rìu. Nguồn sáng chính là đống lửa đốt ngay trên nền nhà giữa phòng, cạnh một con mèo, còn một luồng sáng khác rơi xuống hai mẹ con từ góc trên bên trái. Bao quanh tất cả là một chiếc khung gỗ được vẽ giả, và một tấm rèm đỏ treo trên thanh che một phần bên phải. Tranh khổ khoảng 46,8 x 69 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Rembrandt đặt Thánh Gia vào một mái nhà bình thường mà người xem thế kỷ mười bảy nhận ra ngay: con mèo, cái bát và chiếc thìa bên bếp lửa, căn nhà xập xệ. Không khí ấm cúng và thanh thản. Tấm rèm có nhiều cách hiểu. Thời đó tranh thường được che bằng rèm thật để giữ gìn, và được vén lên trước khách để tạo bất ngờ. Nó có thể gợi lại cuộc thi thời cổ do Pline kể, khi Parrhasios vẽ một tấm rèm thật đến mức đối thủ Zeuxis định kéo nó ra, nhưng Rembrandt vẽ tấm rèm của mình đơn giản, không phô diễn. Theo cách hiểu Kitô giáo, rèm tượng trưng cho mầu nhiệm, những năm tháng ẩn dật của gia đình Chúa Giêsu, một tấm màn mà Calvin cũng từng nhắc đến. Victor Stoichita thấy đây là tranh về hội họa: không phải Thánh Gia, mà là một bức tranh của Rembrandt vẽ Thánh Gia.

Di sản

Theo Cornelis Hofstede de Groot, bức tranh ban đầu thuộc về nhà sưu tập Jacques Ignatius de Roore, nhưng Ernst van de Wetering khẳng định không phải vậy, một bất đồng mà các nguồn còn để ngỏ. Năm 1752, Bá tước xứ Hesse Wilhelm VIII mua tranh từ nhà sưu tập Hà Lan Willem Lormier. Từ đó tranh ở Kassel, trừ giai đoạn 1807 đến 1815 khi nó bị đưa về Louvre, lúc ấy gọi là bảo tàng Napoléon. Nay tranh treo ở Gemäldegalerie Alte Meister tại Kassel, nơi tấm rèm vẽ vẫn mời gọi mỗi người xem đưa tay ra vén nó sang một bên.