The Beggars

Năm người chống nạng lê bước qua một khoảng sân đầy nắng, mỗi người đội một chiếc mũ chế giễu một tầng lớp xã hội: vương miện, mũ lính, mũ nông dân, mũ giám mục, mũ nồi. Đây là một trong những bức tranh nhỏ nhất còn lại của Bruegel, và câu đố của nó chưa bao giờ được giải trọn vẹn.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Pieter Bruegel Cha vẽ Những người ăn xin, còn gọi là Những người tàn tật, năm 1568, gần cuối sự nghiệp, khi ông tỏ ra quan tâm nhiều hơn đến thế giới tự nhiên. Tấm ván gỗ rất nhỏ, chỉ 18,5 x 21,5 cm, thuộc hàng nhỏ nhất trong các tác phẩm còn lại của ông. Vùng Hà Lan khi ấy đang rối ren dưới ách cai trị Tây Ban Nha, trên đường đến cuộc nổi dậy của người Hà Lan. Có người tìm cách liên hệ bức tranh với một sự kiện có thật: những chiếc đuôi cáo hay đuôi lửng trên áo những người ăn xin có thể ám chỉ phe Gueux, đảng nổi dậy chống lại Philip II của Tây Ban Nha và Granvelle. Nhưng những chiếc đuôi ấy đã xuất hiện trong bức Cuộc chiến giữa Lễ hội và Mùa chay năm 1559 của Bruegel, nên mối liên hệ này không chắc chắn.

Điều nên ngắm kỹ

Năm người đàn ông khuyết tật chống nạng di chuyển qua khoảng sân bao quanh bởi tường gạch đỏ. Mũ của họ trông như đồ hóa trang lễ hội: vương miện bằng bìa cho nhà vua, mũ lính bằng giấy cho người lính, mũ nồi cho người thị dân, mũ vải cho nông dân và mũ mitre cho giám mục. Những chiếc đuôi cáo treo trên áo họ. Ở hậu cảnh, một người phụ nữ đeo tạp dề bước đi, tay cầm chiếc bát, dường như thờ ơ. Qua khoảng trống trên tường, dù rất nhỏ, một phong cảnh bừng lên trong ánh sáng dịu dàng như sương lấp lánh trên lá. Mặt sau tấm ván có hai dòng chữ cổ, một bằng tiếng Flemish nay đã mất nhiều, và một bằng tiếng Latin.

Ý nghĩa và dụng ý

Tác phẩm rõ ràng mang ý châm biếm, dù đến nay vẫn chưa ai giải nghĩa chắc chắn. Có lẽ khuyết tật thể chất tượng trưng cho sự suy đồi đạo đức, điều có thể đến với bất kỳ ai, bất kể tầng lớp. Vào thế kỷ 16, đuôi cáo gắn với sự gian dối, đạo đức giả và thân phận bị ruồng bỏ, và được dùng để chế giễu trong tranh biếm họa lẫn đời thực. Người xem hiện đại có thể cảm thấy bức tranh khơi gợi lòng thương cảm, nhưng các sử gia cho rằng điều đó khó xảy ra: người thời Bruegel ít coi trọng kẻ ăn xin, và các nhân vật bị đặt bên ngoài tường thành, trong những tư thế nhằm gây khinh miệt và buồn cười. Nhìn bằng cả hai đôi mắt, của ta và của họ, là một phần sức mạnh gây bứt rứt của bức tranh.

Di sản

Dòng chữ Latin ở mặt sau ghi lại sự ngưỡng mộ của một nhà nhân văn dành cho Bruegel, người mà nghệ thuật, theo lời ấy, vượt qua cả chính Tự nhiên. Việc một người xem cùng thế kỷ muốn viết lời khen lên tấm ván cho thấy tài năng của ông đã được trân quý đến mức nào. Các sử gia nghệ thuật ngày nay đọc bức tranh vừa như một ghi chép hiện thực, trần trụi về người khuyết tật ở Hà Lan đầu thời cận đại, vừa như một tác phẩm châm biếm phức tạp nhắm vào những biến động chính trị và tôn giáo thời ấy. Những người ăn xin được tặng cho bảo tàng Louvre ở Paris năm 1892, và đến nay vẫn là bức tranh duy nhất của Bruegel trong bộ sưu tập của Louvre.