Rembrandt van Rijn · 1656

Một xác người nằm, chân hướng về phía ta, hộp sọ đã mở, trong khi một phẫu thuật viên cầm nắp sọ như một chiếc bát. Lửa đã thiêu phần lớn bức tranh của Rembrandt năm 1723, nhưng phần còn lại vẫn khiến ta khựng lại bên bàn mổ.
Rembrandt vẽ Bài học giải phẫu của bác sĩ Deijman, còn viết là Deyman, năm 1656. Đây là tranh chân dung nhóm thể hiện ca mổ não của bác sĩ Jan Deijman, sống từ 1619 đến 1666. Thi thể là của Joris Fonteijn, biệt danh Jan Đen, một thợ may từ Diest ở vùng Flanders, sinh năm 1633 hoặc 1634. Anh từng phục vụ ba năm rưỡi cho Công ty Đông Ấn Hà Lan, về quê năm 1653, phung phí tài sản thừa kế rồi sa vào phạm pháp. Bị bắt quả tang đột nhập ở phố Nieuwendijk, Amsterdam cuối năm 1655, anh bị kết án treo cổ ngày 27 tháng 1 năm 1656 và bị hành hình hai ngày sau.
Thi thể được vẽ với phép phối cảnh rút ngắn rất mạnh, chân hướng về người xem, khiến ta có cảm giác đang đứng ngay cuối bàn mổ. Nguồn so sánh cách vẽ này với phối cảnh rút ngắn trong bức Than khóc Chúa Kitô của Mantegna, mà Rembrandt hẳn đã biết qua tranh in. Bác sĩ Deijman làm việc trên phần đầu đã mở, còn bên trái, phụ tá của ông là phẫu thuật viên Gijsbert Calkoen cầm nắp hộp sọ của người chết. Ngày nay bức tranh chỉ còn khoảng 100 x 134 cm, một mảnh của bố cục ban đầu, và cả nhóm người chỉ còn thấy được trong một bản phác thảo chuẩn bị.
Bức tranh không hề né tránh việc người đàn ông này là ai và vì sao nằm đây. Theo nguồn, khẩu súng Fonteijn dùng trong vụ đột nhập được treo trên đầu anh để làm gương cho người khác. Sau khi bị hành hình, thi thể anh được giao cho các phẫu thuật viên trong ba ngày để học tập, rồi được chôn ngày 2 tháng 2 ở nghĩa trang Zuiderkerkhof. Rembrandt đặt người xem vào vai nhân chứng của một buổi học giải phẫu, đồng thời cũng là chương cuối của một cuộc đời ngắn ngủi và lầm lạc.
Phần lớn bức tranh bị hủy trong một vụ hỏa hoạn năm 1723, và sau đó tranh bị cắt xuống kích thước hiện nay. Phần còn lại là trung tâm đầy kịch tính: thân thể rút ngắn, hộp sọ mở và đôi tay người phụ tá. Tác phẩm hiện ở Bảo tàng Amsterdam, và Wikidata cũng ghi Rijksmuseum có liên quan đến tranh. Dù chỉ là một mảnh, nó vẫn đứng cạnh bài học giải phẫu trước đó của Rembrandt như một bức chân dung phường hội phẫu thuật mà điều đọng lại không phải các bác sĩ, mà là thân thể nằm trước mặt họ.
Rembrandt van Rijn (1606-1669)
hội họa Hà Lan thời hoàng kim · Rijksmuseum · group portrait · Amsterdam Museum
Đội tuần đêm - Rembrandt van Rijn (1642)
Chân dung tự họa - Rembrandt van Rijn (1659)
Bài học giải phẫu của Dr. Nicolaes Tulp - Rembrandt van Rijn (1632)
Cô dâu Do Thái - Rembrandt van Rijn (1660s)
Bão biển hồ Galilee - Rembrandt van Rijn (1633)
Sự trở lại của người con hoang đàng - Rembrandt van Rijn (1668)
Danaë - Rembrandt van Rijn (1636)
Tiệc của Belsasar - Rembrandt van Rijn (1636)
Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai - Johannes Vermeer (1665)
Cô hầu rót sữa - Johannes Vermeer (c. 1658)
The Feast of Saint Nicholas - Jan Steen (1660s)
Girl eating oysters - Jan Steen (1658)
A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ‘Merry Drinker’ - Frans Hals (1620s)
Laughing Cavalier - Frans Hals (1624)
The Windmill at Wijk bij Duurstede - Jacob van Ruisdael (1670)
The Jewish Cemetery - Jacob van Ruisdael (1650s)
The Courtyard of a House in Delft - Pieter de Hooch (1658)
A Woman Peeling Apples - Pieter de Hooch (1663)