Chân dung tự họa ở tuổi 34

Ở tuổi ba mươi tư, trên đỉnh cao sự nghiệp, Rembrandt tựa mình trong bộ y phục của thế kỷ trước và tự vẽ mình ngang hàng với Raphael và Titian.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rembrandt vẽ bức chân dung tự họa này năm 1640, khi ông ba mươi tư tuổi. Amsterdam khi ấy là trung tâm buôn bán nghệ thuật của châu Âu, và tại đây ông được thấy hai bức chân dung Ý nổi tiếng: Chân dung Baldassare Castiglione của Raphael và Người đàn ông với tay áo chần bông của Titian. Ông còn phác họa lại bức của Raphael, kèm cả giá bán. Hai tác phẩm ấy trở thành điểm khởi đầu. Một năm trước, năm 1639, ông đã thử tư thế tương tự trong bản khắc Chân dung tự họa tựa tường đá, trông phóng túng hơn. Bản sơn dầu tinh luyện ý tưởng ấy thành điều điềm tĩnh, trang trọng hơn.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm toan rộng 102 × 80 cm. Rembrandt tự họa mình trong tư thế tựa người mượn từ Raphael và Titian, khoác bộ y phục cầu kỳ của thế kỷ trước, sang trọng và tự tin. Hãy chú ý bảng màu tiết chế mà các nhà khoa học của Phòng trưng bày Quốc gia đã phân tích: trắng chì, đen xương, đen than, đất son và đỏ son. Chỉ với vài sắc đất ấm, những màu đen và một sắc đỏ tươi, ông dựng nên vải vóc, da thịt và bóng tối. Hãy để mắt đi từ gương mặt tự tin xuống tay áo rồi quay lại.

Ý nghĩa và dụng ý

Đây là người họa sĩ đối thoại với các bậc thầy. Khi mượn tư thế của Castiglione và nhân vật của Titian, Rembrandt đặt mình vào cùng dòng với họ, gần như một lời khẳng định rằng họa sĩ Hà Lan có thể sánh vai các danh họa Ý. Bộ y phục xưa không phải để cải trang mà là hoài bão, cách gắn mình với một truyền thống lớn. Các nguồn mô tả ông ở đây đang ở đỉnh cao sự nghiệp, ăn vận sang trọng và vững vàng. So với bản khắc phóng túng năm 1639, ta thấy ông chủ ý tạo dựng hình ảnh đường hoàng này.

Di sản

Bức tranh nay treo tại Phòng trưng bày Quốc gia ở London, nơi cũng lưu giữ Người đàn ông với tay áo chần bông của Titian, một trong hai hình mẫu của nó, nên khách tham quan có thể so sánh cả hai dưới cùng một mái nhà. Đây là một trong hơn bốn mươi bức chân dung tự họa sơn dầu của Rembrandt, chưa kể nhiều bản khắc. Tác phẩm thuộc nhóm tranh ông tự vẽ mình trong trang phục cầu kỳ của thế kỷ trước. Nghiên cứu khoa học về chất màu tiếp tục giúp ta hiểu sâu hơn hình ảnh tự tin này.