Scholar at his desk

Một ông lão khoác áo lót lông dừng tay bên giá đọc, nốt mụn cơm trên má và chiếc mũi đỏ cho thấy đây là một người có thật. Từng bị Gestapo tịch thu và bị giới học giả nghi ngờ, tấm tranh gỗ của Rembrandt cuối cùng đã về lại Warsaw.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rembrandt vẽ bức sơn dầu trên gỗ này năm 1641. Đây là một trong ba bức tranh duy nhất của ông trong các bộ sưu tập Ba Lan, cùng Cô gái trong khung tranh và Phong cảnh với người Samaritan nhân lành, và hiện treo ở Lâu đài Hoàng gia Warsaw. Vua Stanislaw August Poniatowski mua nó cùng Cô gái trong khung tranh năm 1777 qua nhà buôn tranh Jakob Triebel, và ban đầu trưng cả hai tại cung điện Lazienki. Sau khi vua mất, tranh qua tay gia đình Poniatowski, được Kazimierz Rzewuski mua năm 1815, rồi truyền đến dòng họ Lanckoronski.

Điều nên ngắm kỹ

Người mẫu đội mũ đen, khoác áo choàng nâu xám ánh xanh lót lông nâu sẫm, đeo dây chuyền vàng. Học giả và triết gia già là đề tài quen thuộc của Rembrandt, nhưng gương mặt này cụ thể khác thường: nốt mụn cơm trên má trái và chiếc mũi đỏ gợi đến một người mẫu thật chứ không phải một hình mẫu chung. Tranh vẽ trên gỗ dương, hiếm gặp ở Rembrandt. Hai bức ở Lâu đài Hoàng gia nằm trong năm trường hợp ông hoặc xưởng vẽ có thể đã dùng gỗ dương, có lẽ từ một lô ván nhỏ mua khoảng 1639 đến 1641 để thử nghiệm.

Ý nghĩa và dụng ý

Năm 1769 bức tranh được gọi là Cha cô dâu ghi của hồi môn, về sau là Cha của cô dâu Do Thái, những cái tên gắn nó với Cô gái trong khung tranh. Hai bức vẽ cùng năm, cùng kích thước, cùng chất liệu, nên người ta cho rằng chúng là một cặp. Thực ra không phải. Các cặp chân dung của Rembrandt luôn đặt người đàn ông bên trái, người phụ nữ bên phải, ngược với hai bức này, và tỷ lệ cũng như bối cảnh nhân vật đều khác nhau. Một cặp thật sẽ cùng có khung vẽ giả, như chân dung Agatha Bas và chồng năm 1641.

Di sản

Gestapo tịch thu bức tranh trong Thế chiến thứ hai. Năm 1947 tranh được trả lại cho chủ, đưa đến lâu đài Hohenems, rồi năm 1950 được cất vào két một ngân hàng Thụy Sĩ, nên từ lâu bị coi là đã thất lạc. Nghi vấn về tác giả xuất hiện năm 1969, và tranh không có trong tập năm 1989 của Dự án Nghiên cứu Rembrandt. Sau khi được trưng bày ở Lâu đài Hoàng gia năm 1994, Karolina Lanckoronska tặng nó cùng Cô gái trong khung tranh cho lâu đài. Dự án đã khảo sát tại đó và xác nhận tác giả là Rembrandt vào tháng 2 năm 2006.