Salome with the Head of John the Baptist

Tiziano Vecelli · 1515

Salome with the Head of John the Baptist - Tiziano Vecelli

Một thiếu nữ bưng chiếc đĩa có cái đầu bị chặt, mặt quay đi nhưng ánh mắt lại liếc về phía nó. Nàng là Salome, Judith hay Herodias? Năm thế kỷ sau, bức tranh thời trẻ của Titian vẫn giữ kín bí mật ấy.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức tranh sơn dầu này là tác phẩm thời trẻ của Titian, thường được định niên khoảng năm 1515 và nay ở Phòng tranh Doria Pamphilj tại Rome. Charles Hope đề xuất khoảng năm 1511, một phần vì mối liên hệ với bức Salome năm 1510 của Sebastiano del Piombo. Lịch sử của tranh có thể bắt đầu từ năm 1533, với một bức Judith của Titian được ghi trong bộ sưu tập của Alfonso I d'Este, công tước Ferrara. Năm 1592, cháu gái ông là Lucrezia d'Este sở hữu một bức tranh gọi là Herodias. Đến năm 1603, tranh chắc chắn thuộc về Hồng y Pietro Aldobrandini, rồi về tay cháu gái ông là Olimpia, người chồng thứ hai của bà là Camillo Pamphilj, và từ đó được truyền lại trong dòng họ này.

Điều nên ngắm kỹ

Ba nhân vật tạo thành một hình kim tự tháp. Người hầu bên trái ngước nhìn nữ chính; nữ chính nhìn xuống phía cái đầu; còn John đã chết ở bên phải nhắm mắt. Panofsky tả nàng trầm tư, buồn và hơi tê dại, lùi tránh gương mặt vẫn kéo những cái liếc mắt của nàng. Một lọn tóc rủ xuống mặt nàng, chi tiết từng được xem là rất quyến rũ. Một thần Cupid nhỏ ngồi trên viên đá đỉnh vòm. Trong nền tối, giữa đầu hai người phụ nữ, có một chi tiết kim loại có thể là ổ khóa hoặc bản lề, đánh dấu chỗ đổi sắc độ, có lẽ là mép một cánh cửa. Wikidata ghi khoảng 90 x 72 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Đề tài vẫn còn tranh cãi. Cái đầu trên đĩa thuộc câu chuyện Salome, nhưng người hầu gái thường đi cùng Judith. Ô cửa tối gợi cảnh những người phụ nữ rời nhà ngục nơi John bị giết, điều khó khớp với Judith, vì nạn nhân của bà chết trong lều. Thế kỷ XVIII tranh được gọi là Herodias, dù khách tham quan nghĩ đó là Judith; nay giả thuyết Herodias không còn ai ủng hộ. Một truyền thuyết thời Trung cổ kể Salome yêu John mà không được đáp lại, điều mà thần Cupid có thể gợi tới. Erwin Panofsky cho rằng đầu John có thể là chân dung tự họa, và người mẫu được liên hệ với bức Venus ở Dresden. Vào thời này, Salome trong hội họa trở nên quyến rũ hơn.

Di sản

Việc xác định tác giả từng dao động: ghi là Titian trong các hồ sơ sớm, thành Giorgione vào thế kỷ XIX, thành Pordenone theo Crowe và Cavalcaselle, rồi được phần lớn chuyên gia trả lại cho Titian vào cuối thế kỷ ấy. Bức tranh được xem là phong cách riêng của Titian đang hình thành, với cảm giác gần gũi thân thể người xem và mái tóc mềm trên làn da màu kem. Nó thuộc hai kiểu tranh Venice thập niên 1510: những nhóm bán thân sát nhau với nét mặt bí ẩn, và kiểu belle donne, những người phụ nữ đẹp lý tưởng hóa. Bố cục được chép lại nhiều lần, một phần bởi xưởng của Titian; bản tốt nhất của xưởng ở bảo tàng Norton Simon, Pasadena.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tiziano Vecelli (1488-1576)

nghệ thuật tôn giáo · phụ nữ · Thượng Phục Hưng · trường phái Venice · Galleria Doria Pamphilj · beheaded head

Tranh khác của Tiziano Vecelli