Allegory of Prudence

Ba gương mặt nhìn về quá khứ, hiện tại và tương lai, còn sói, sư tử và chó nhìn ra từ phía dưới. Bên trên, một dòng chữ Latin mờ nhạt cho biết bức tranh lạ lùng của Titian nói về điều gì: hành động khôn ngoan.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Ngụ ngôn về sự Thận trọng là tranh sơn dầu trên vải được cho là của Titian cùng các trợ lý, niên đại khoảng 1550-1565; Wikidata ghi năm 1550. Tranh vẽ ba đầu người quay ba hướng khác nhau, phía trên ba đầu thú. Những người đàn ông ấy là ai? Có ý kiến cho rằng đó là Titian lúc về già, con trai Orazio và cháu trai Marco Vecellio, cả hai cùng sống và làm việc với ông. Erwin Panofsky gắn bức tranh với việc chuyển giao tài sản của Titian cho thế hệ sau khi ông gần cuối đời. Nicholas Penny thì rất hoài nghi, cho rằng tranh nhiều khả năng được đặt vẽ. Vì không còn chân dung nào của Orazio hay Marco, rất khó xác nhận. Tranh được vợ chồng David và Betty Koetser tặng Phòng tranh Quốc gia London năm 1966.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy đọc các đầu người từ trái sang phải: một ông già nhìn nghiêng, một người đàn ông trung niên nhìn thẳng, và một chàng trai quay về hướng kia. Phía dưới, theo cùng thứ tự, là sói, sư tử và chó. Rồi hãy tìm trong dải tối phía trên một dòng chữ gần như không thấy. Câu Latin, chia làm ba phần trên ba cái đầu, có nghĩa: từ kinh nghiệm của quá khứ, hiện tại hành động thận trọng, kẻo làm hỏng hành động tương lai. Bức tranh khá nhỏ, 75,5 x 68,4 cm, nên các gương mặt và đầu thú nằm sát nhau, gần như một sinh vật nhiều đầu.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh mang nhiều tầng nghĩa. Ba lứa tuổi của đời người, già, trưởng thành và trẻ, gợi lại đề tài Titian từng vẽ năm mươi năm trước trong bức Ba lứa tuổi của đời người. Hướng nhìn của họ gợi đến chính thời gian: quá khứ, hiện tại, tương lai. Các con thú lặp lại ý ấy, vì sinh vật ba đầu sói, sư tử và chó được Macrobius gắn với thần Serapis và Petrarca gắn với thần Apollo. Dòng chữ đem lại tên gọi cho tranh. Có những cách đọc khác hẳn: một cách xem đây là lời thú nhận tội lỗi và sám hối của người già tiếc tuổi trẻ thiếu suy xét; cách khác coi sự thận trọng của tuổi già là cốt lõi của óc phán đoán nghệ thuật.

Di sản

Ít tranh của Titian gợi ra nhiều cách diễn giải như vậy, và nguồn tư liệu đặt chúng cạnh nhau mà không phân xử. Nếu ba gương mặt là Titian, Orazio và Marco, bức tranh có thể còn bảo vệ sự tiếp nối của truyền thống xưởng vẽ Venice, truyền tay nghề qua các thế hệ. Nếu không, nó vẫn là một câu đố cuốn hút về gương mặt, con thú và chữ nghĩa về thời gian. Dù thế nào, bức tranh ở London vẫn khiến người xem cúi sát lại để đọc dòng chữ mờ, đúng điều tranh muốn ta làm: nhìn lại cẩn trọng trước khi hành động.