Bacchus and Ariadne

Trên bờ biển vắng, Ariadne hoảng hốt quay lại khi thần Bacchus nhảy khỏi cỗ xe báo săn lao về phía nàng, lơ lửng giữa không trung, yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên. Trên đầu nàng, những vì sao sẽ thành vương miện của nàng đã lấp lánh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Titian vẽ Bacchus và Ariadne trong những năm 1520-1523 cho Alfonso I d'Este, Công tước Ferrara, thuộc loạt tranh thần thoại cho Camerino d'Alabastro, căn phòng riêng trong cung điện được trang trí bằng tranh dựa trên văn chương cổ điển. Đơn đặt hàng ban đầu thuộc về Raphael, nhưng khi ông mất năm 1520 mới chỉ có một bản vẽ phác, và công việc chuyển sang Titian. Các bức chính khác của loạt tranh là Yến tiệc của chư thần, phần lớn do Giovanni Bellini vẽ, nay ở Washington, cùng hai bức của Titian nay ở Prado. Loạt tranh này là một trong những lần đầu thần thoại cổ điển được vẽ ở tầm vóc anh hùng, và có ảnh hưởng lớn. Bức tranh, được coi là một trong những kiệt tác của Titian, nay ở Phòng tranh Quốc gia London.

Điều nên ngắm kỹ

Ariadne bị Theseus bỏ lại trên đảo Naxos, con thuyền của chàng đang rời xa ở góc trái. Bacchus, thần rượu vang, nhảy khỏi cỗ xe do hai con báo săn kéo, có lẽ mô phỏng thú trong vườn thú của Công tước; trong thơ Ovid chúng là hổ. Bức tranh chia chéo: một tam giác trời xanh tĩnh lặng vẽ bằng màu lam ultramarine đắt giá, và một tam giác xanh nâu đầy chuyển động. Hãy tìm người tùy tùng quấn rắn, đôi khi được liên hệ với tượng cổ Laocoön, dù ở đây anh chỉ quấn rắn quanh mình như trong thơ Catullus. Hãy tìm chú chó nhỏ sủa một cậu bé thần rừng, chiếc bình vàng khắc chữ TICIANVS, và chòm sao Vương miện phương Bắc trên đầu Ariadne.

Ý nghĩa và dụng ý

Giới nghiên cứu vẫn tranh luận về nguồn văn chương của Titian. Bài thơ số 64 của Catullus từng được coi là nguồn cảm hứng. Năm 1948, Edgar Wind cho rằng nguồn là tập Fasti của Ovid, giải thích việc Bacchus nhảy khỏi xe, chòm sao và việc Ariadne đang thức. Người khác chỉ đến Biến hình ký hay Nghệ thuật yêu đương của Ovid. Fern Luskin đề xuất thêm thiên sử thi của Nonnos: bà xem cậu bé thần rừng là Ampelos, người tình trước của Bacchus, mà sự hóa thân thành cây nho lần đầu đem lại rượu cho thần, và lưu ý hoa cỏ chân ngỗng trên tóc cậu từng bị thay bằng hoa nhài. Phòng tranh Quốc gia mô tả cảnh này đơn giản là Bacchus yêu từ cái nhìn đầu và nỗi sợ ban đầu của Ariadne.

Di sản

Đời sống vật chất của bức tranh cũng nhiều biến cố. Tấm vải bị cuộn lại hai lần trong thế kỷ đầu tiên, và từ khoảng năm 1800 tranh thường xuyên được tu sửa để ngăn sơn bong tróc; nguồn tư liệu cho biết đợt phục chế gây tranh cãi nhất diễn ra tại Phòng tranh Quốc gia từ năm 1967. Các nhà khoa học ở đó cũng đã phân tích chất màu Titian sử dụng. Với kích thước 176,5 x 191 cm, bức tranh vẫn là một đỉnh cao của loạt tranh đã góp phần đưa thần thoại cổ điển vào hội họa ở tầm vóc anh hùng, và vẫn mời người xem gỡ dần những câu chuyện đan cài trong đó.