Pesaro Madonna

Một giám mục quỳ dưới chân bậc thang lớn, trong khi Chúa Hài Đồng tinh nghịch trên lòng mẹ nhìn xuống Thánh Phanxicô. Titian đã đưa Đức Mẹ ra khỏi trung tâm, và bức tranh thờ bỗng sống động.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức Đức Mẹ nhà Pesaro, thường gọi là Madonna di Ca' Pesaro, do Jacopo Pesaro đặt Titian vẽ; gia đình ông mua một nhà nguyện trong Vương cung thánh đường Frari ở Venice năm 1518. Tranh được vẽ cho nhà nguyện ấy và vẫn ở đó đến nay. Jacopo là Giám mục Paphos ở Síp, từng được Giáo hoàng Alexander VI phong làm chỉ huy hạm đội giáo hoàng. Tác phẩm gợi nhớ một trong những bức tranh đầu tiên của Titian, vẽ Jacopo được giáo hoàng tiến cử với Thánh Phêrô. Nguồn không nêu năm hoàn thành, Wikidata cũng không ghi. Bức tranh thờ cao khoảng 478 x 268 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Jacopo quỳ bên trái, được Thánh Phêrô tiến cử với Đức Mẹ; chìa khóa của thánh nằm trên bậc thang. Lá cờ đỏ lớn mang huy hiệu giáo hoàng và của Jacopo, cùng cành nguyệt quế tượng trưng chiến thắng. Một hiệp sĩ dẫn hai tù binh, một người Thổ quấn khăn và một người Moor, có lẽ nhắc chiến thắng của Jacopo trước quân Thổ năm 1502. Bên phải, Thánh Phanxicô nối năm thành viên nhà Pesaro đang quỳ với Chúa Kitô, sau ngài là Thánh Antôn Padua. Gia đình bất động, còn mọi nhân vật khác chuyển động theo đường chéo. Các thiên thần nhỏ ôm Thập giá trên mây.

Ý nghĩa và dụng ý

Titian phá vỡ truyền thống hàng thế kỷ đặt Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng ở chính giữa. Ông đặt họ trên cao và lệch sang bên, dùng đường chéo và hình tam giác dẫn mắt người xem lên trên, tạo trật tự thể hiện lòng đạo đức của gia đình. Đức Mẹ ở đỉnh bậc thang gợi vai trò Đức Mẹ của Bậc thang, nấc thang lên Thiên đàng. Chúa Hài Đồng quay người tinh nghịch nhìn Thánh Phanxicô, và ngài nhìn lại, gợi ý con đường cứu độ qua việc đồng hóa với Chúa Kitô. Nguồn cũng ghi rằng vợ Titian, người mất khi sinh nở không lâu sau, là người mẫu cho Đức Mẹ.

Di sản

Bố cục bất đối xứng được xem là báo trước những bố cục phức tạp của thời Baroque. Hai cây cột, chưa từng có trong hội họa Phục Hưng, vẫn gây tranh cãi: ảnh X-quang cho thấy Titian đã thử vẽ kiến trúc khác trước, và có người còn nghi ông không vẽ chúng. Sau động đất tháng 5 năm 2012 ở miền bắc Ý, bức tranh được tháo xuống để bảo tồn lâu dài với tài trợ của tổ chức Save Venice, trong khi một bản ảnh được treo thay. Ngày 21 tháng 9 năm 2017, hơn 400 người dự lễ mừng tranh trở về. Tranh lại treo trong chính ngôi nhà thờ nó được vẽ cho.