Paradise

Khoảng năm trăm nhân vật chen kín một tấm vải phủ cả bức tường sau ngai Tổng trấn Venice. John Ruskin gọi bức Thiên đàng của Tintoretto là tác phẩm nghệ thuật quý giá nhất thuộc bất kỳ loại nào còn tồn tại trên thế giới thời ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1577, một trận hỏa hoạn thiêu hủy một phần Dinh Tổng trấn ở Venice, trong đó có bức bích họa thế kỷ 14 của Guariento về Đức Mẹ Đội Mão, nằm sau ngai nơi Tổng trấn ngồi cùng Đại Hội đồng. Một cuộc thi được tổ chức để thay thế. Paolo Veronese và Francesco Bassano được chọn vẽ chung, nhưng Veronese qua đời trước khi bắt đầu và đơn hàng chuyển sang Tintoretto. Ông nộp hai bản phác, đều khác bản cuối cùng. Đây trở thành tác phẩm lớn cuối cùng của ông, được vẽ từng phần trong sảnh chính của Scuola della Misericordia.

Điều nên ngắm kỹ

Wikipedia ghi kích thước 22 x 9 mét, và ở chỗ khác lại nói dài gần 25 mét; dù thế nào, đây vẫn là một trong những bức tranh sơn dầu trên vải lớn nhất thế giới. Ở trên cùng, Đức Mẹ chuyển cầu với Chúa Kitô dưới chim bồ câu Chúa Thánh Thần, phía trên một vòng bán nguyệt dày đặc các thiên thần Kêrubim và Sêraphim. Ánh sáng thần linh tỏa ra từ Chúa Kitô Thẩm phán, tay cầm quả cầu có thánh giá, bên cạnh là Tổng lãnh thiên thần Micae cầm cán cân công lý. Các thánh sử xếp hình bán nguyệt phía dưới, và các thánh đứng theo thứ tự trong kinh cầu, trong đó có thánh Justina, bổn mạng thành Padua.

Ý nghĩa và dụng ý

Từ trung tâm, một con đường ánh sáng mở về phía Thiên cung, để linh hồn người công chính bay lên nhờ các thiên thần và ân sủng Chúa giáng xuống Tổng trấn. Một tổng lãnh thiên thần rực sáng, che mạng nửa người, đứng giữa con đường ấy. Chúa Kitô là chủ thể chính, Đức Maria ở vị trí thứ yếu, dù cả hai phải có mặt để trung thành với đề tài của Guariento. Đám đông thiên thần và các thánh cố ý gợi đến cuộc Phán xét Cuối cùng, nhắc các thành viên hội đồng rằng hành động của họ sẽ có hậu quả. Ngày lễ thánh Justina, 7 tháng 10, cũng là ngày trận Lepanto.

Di sản

Tintoretto đã cao tuổi khi nhận đơn hàng. Theo Echols và Ilchman, ông không còn đủ sức trèo lên giàn giáo để hoàn thiện những nét cuối, nên giao việc ấy cho con trai Domenico, và tác phẩm phần lớn do xưởng vẽ hoàn thành dưới sự chỉ đạo của Domenico. Vì kích thước khổng lồ, tranh vẫn ở lại sảnh Đại Hội đồng trong Dinh Tổng trấn. Lời ca ngợi của Ruskin làm nó nổi tiếng, và bức tranh là chủ đề của The Prisoner of Paradise, một tiểu thuyết ly kỳ năm 2021 của Rob Samborn.