Giuditta tại bữa tiệc của Holofernes

Một thiếu nữ khoác xiêm y lộng lẫy, đeo đầy trang sức, đón nhận chiếc chén từ tay một thị nữ. Suốt nhiều thế kỷ, chẳng ai thống nhất được nàng là ai, và bức tranh đã giữ bí mật ấy thật đẹp.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rembrandt ký trên bức tranh dòng chữ "REMBRANDT F: 1634", một năm nhiều đổi thay trong đời ông. Cuối năm 1631, ông chuyển đến Amsterdam, trung tâm thương mại đang lớn mạnh của Cộng hòa Hà Lan, và nhanh chóng thành công với nghề vẽ chân dung khi ở nhờ nhà buôn tranh Hendrick van Uylenburgh. Năm 1634, ông cưới Saskia van Uylenburgh, em họ của Hendrick, được nhập quốc tịch Amsterdam và gia nhập phường họa sĩ địa phương. Những năm đầu ở Amsterdam, ông vẽ nhiều cảnh Kinh Thánh và thần thoại khổ lớn, ánh sáng đầy kịch tính. Bức tranh này, khoảng 143 nhân 155 xăng-ti-mét, thuộc về thời khắc đầy hoài bão ấy. Để vẽ người phụ nữ ở trung tâm, Rembrandt có lẽ đã lấy Saskia làm mẫu.

Điều nên ngắm kỹ

Tâm điểm của cảnh là một thiếu nữ ngồi, mặc y phục sang trọng và đeo trang sức. Dữ liệu Wikidata về bức tranh ghi nhận một chuỗi ngọc trai và mái tóc dài buông đến thắt lưng. Hãy dõi theo sự chú ý của nàng hướng về người thị nữ đang dâng chén: cái trao tay giản dị ấy chính là hành động mà cả bức tranh xoay quanh. Hãy cảm nhận cả kích thước của nó nữa. Rộng hơn một mét rưỡi, đây là một bức tranh lớn như sân khấu, hợp với những cảnh lịch sử giàu kịch tính mà Rembrandt đang vẽ ở Amsterdam thời đó. Hãy để vẻ lộng lẫy của trang phục giữ chân bạn một lúc, rồi trở lại với chiếc chén.

Ý nghĩa và dụng ý

Nàng là ai? Suốt nhiều thế kỷ, đề tài của tranh vẫn mù mờ. Vì trang sức và y phục lộng lẫy, nàng từng được xem là một nữ hoàng, khi là Sophonisba nhận chén thuốc độc, khi là Artemisia nhận tro cốt của chồng là Mausolus. Bức tranh vẫn mang những cái tên cũ ấy như tên gọi khác. Ngày nay, tranh được coi là cảnh Judith tại bữa tiệc của Holofernes. Chính sự mơ hồ làm nên sức cuốn hút: cùng một cử chỉ trao và nhận chén có thể là khoảnh khắc tang thương, là quyết tâm định mệnh, hay là nữ anh hùng trước hành động lớn. Việc Saskia có lẽ đã ngồi làm mẫu thêm một lớp ý nghĩa riêng tư, dịu dàng cho bức tranh ra đời đúng năm họ kết hôn.

Di sản

Bức tranh hiện treo tại Bảo tàng Prado ở Madrid. Câu đố của nó còn sống trong văn chương. Trong tiểu thuyết Corazón tan blanco năm 1992, bản tiếng Anh tên A Heart So White, nhà văn Tây Ban Nha Javier Marías dành cho bức tranh một đoạn suy tưởng dài: một nhân vật ngẫm về hai cách đọc, Artemisia xứ Caria hay Sophonisba, trong khi một nhân vật khác, người bảo vệ bảo tàng, dọa đốt bức tranh bằng bật lửa. Hiếm bức tranh nào may mắn trở thành một cảnh trong tiểu thuyết. Những tên gọi khác nhau mà tác phẩm từng mang vẫn là dấu vết cho thấy người xem đã tìm bao nhiêu cách để gọi tên nàng.