Esther before Ahasuerus

Tintoretto · 1547

Esther before Ahasuerus - Tintoretto

Một hoàng hậu ngã quỵ dưới chân vị vua có quyền xử tử bà vì dám đến khi không được triệu. Tintoretto, khi mới ngoài hai mươi lăm tuổi, đã biến khoảnh khắc nguy hiểm ấy thành một bức tranh Venice lớn, rực màu và đầy ánh sáng bất ngờ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tintoretto vẽ bức tranh lớn này khoảng năm 1546 đến 1547, thời kỳ đầu sự nghiệp, khi ông còn ở cuối tuổi hai mươi, ngay trước đơn đặt hàng lớn đầu tiên là Thánh Mark giải cứu người nô lệ. Niên đại chủ yếu dựa trên phong cách; Wikidata ghi năm 1547. Cảnh này chỉ có trong phần bổ sung bằng tiếng Hy Lạp của Sách Esther, được Giáo hội Công giáo xác nhận là kinh điển tại Công đồng Trent vào tháng 4 năm 1546, gần đúng lúc tranh được cho là ra đời, điều có thể đã ảnh hưởng đến việc chọn đề tài. Người đặt tranh đầu tiên không rõ, và tranh có lẽ dành cho một không gian thế tục dù đề tài là tôn giáo.

Điều nên ngắm kỹ

Hoàng hậu Esther đến gặp chồng là vua Ahasuerus xứ Ba Tư để cầu xin cho dân Do Thái, dù biết rằng bước vào nội điện khi không được mời có thể bị xử tử, và bà ngất đi. Hãy để ý mức độ hoàn thiện rất khác nhau giữa các phần của tranh, cùng màu sắc mãnh liệt và tương phản sáng tối đầy kịch tính, đặc trưng của hội họa Venice. Áo choàng của nhà vua đã đổi màu theo thời gian: chất màu vàng cam orpiment đã biến đổi, dù ban đầu nó hẳn khớp với chiếc áo vàng lộng lẫy trong Kinh Thánh. Hãy nhìn cả phía sau nhà vua. Haman giờ xuất hiện hai lần, một lần là bóng mờ bị vẽ đè, một lần giữa nhóm người xa xa cùng binh lính cầm cờ bên phải.

Ý nghĩa và dụng ý

Trước Tintoretto, cảnh Esther ngất xỉu ít khi được vẽ, dù Botticelli đã thể hiện nó trong loạt tranh trang trí rương cưới về cuộc đời Esther vào thập niên 1470. Thần học Công giáo xem Esther là hình bóng báo trước Đức Trinh Nữ Maria: cả hai đều là người cầu bầu, và ngoại lệ nhà vua dành cho Esther được hiểu như song song với sự Vô nhiễm Nguyên tội của Maria. Người xem thời ấy hẳn đã nhận ra trong dáng hoàng hậu ngất đi mô típ Đức Mẹ ngất lịm vốn rất quen thuộc trong tranh Đóng đinh. Vì thế bức tranh nối một vở kịch cung đình căng thẳng với ý niệm sùng kính về lòng thương xót có được nhờ can đảm.

Di sản

Chính Tintoretto đã thay đổi bố cục, vẽ một cậu bé mặc giáp đè lên hai nhân vật phía sau nhà vua. Về sau một người phục chế xóa cậu bé ấy đi, rồi một hình khác rõ ràng kém chất lượng được vẽ thêm vào; năm 1950 đề xuất của nhà phục chế Sebastian Isepp xóa hình đó được chấp thuận, để lại những gì ta thấy hôm nay. Tranh treo trong bộ sưu tập Gonzaga ở Mantua từ năm 1627, được vua Charles I mua lại, bị bán sau khi ông bị xử tử và được hoàng gia thu hồi thời Phục hồi. Tranh thuộc Bộ sưu tập Hoàng gia Anh từ thập niên 1620, và cảnh Esther ngất đi trở nên phổ biến hơn nhiều trong hội họa Baroque, như bức của Artemisia Gentileschi.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tintoretto (1518-1594)

nghệ thuật tôn giáo · Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn · Royal Collection · Ahasuerus · Esther

Tranh khác của Tintoretto

Tranh của các họa sĩ liên quan