Chúa Giêsu và người đàn bà ngoại tình

Một tấm gỗ nhỏ màu xám, một đám đông, một người phụ nữ sợ hãi, và Chúa Giêsu cúi xuống viết trên đất. Bruegel giữ bức tranh này suốt đời, và bốn thế kỷ sau nó bị đánh cắp, mất tích mười năm.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Pieter Bruegel Cha ký tên và ghi năm 1565 trên tấm gỗ nhỏ này. Tranh kể lại đoạn Phúc Âm Gioan chương 8, khi một người phụ nữ bị tố ngoại tình bị các người Pharisêu và kinh sư dẫn đến trước Chúa Giêsu. Tội ấy phải chịu ném đá đến chết, nhưng Chúa Giêsu cúi xuống viết trên đất: ai trong các người không có tội, hãy ném đá cô ta trước đi. Bruegel viết câu ấy bằng tiếng Hà Lan ngay dưới chân cô. Họa sĩ không bao giờ bán bức tranh, và có vẻ đây là bức duy nhất con trai ông là Jan Brueghel Con được thừa kế.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm gỗ rất nhỏ, khoảng 24,1 x 34,4 cm, vẽ theo lối grisaille, gần như không màu, chỉ các sắc xám. Hãy tìm dòng chữ trên mặt đất, rồi những viên đá chưa bao giờ được ném, nằm bên trái người phụ nữ. Chính cô là một trong số ít nhân vật duyên dáng của cảnh, được lý tưởng hóa theo cách hiếm thấy ở Bruegel, vốn thường vẽ phụ nữ mộc mạc, chân chất. Bố cục mang tính Hà Lan, nhưng lối sắp xếp khắc khổ và những hình người đồ sộ được cho là có lẽ mang tinh thần Ý nhất trong mọi bức tranh của Bruegel.

Ý nghĩa và dụng ý

Grisaille hiếm thấy trong những tác phẩm còn lại của Bruegel. Ngoài tấm này, chỉ còn bức Ba người lính còn nhỏ hơn ở Bộ sưu tập Frick và bức Đức Mẹ qua đời ở Upton House, bức sau cũng là một đề tài tôn giáo được xử lý quy ước một cách khác thường với ông. Thế nhưng tác phẩm sớm nhất có ghi chép của ông, ở Mechelen năm 1550 và 1551, lại chính là hai cánh grisaille cho một bàn thờ của Peeter Baltens, nay đã mất. Bảng màu xám lột trần câu chuyện đến lõi đạo đức của nó: lòng thương xót đối diện sự phán xét, và những kẻ tố cáo đứng đó với những viên đá không thể ném.

Di sản

Paul Perret xuất bản một bản khắc theo tranh năm 1579, và những lỗ châm đều đặn dọc mép cho thấy người ta đã kẻ lưới để chép. Nhiều bản sao ra đời, có bản được gán cho các con trai Bruegel, trong đó có bản của Pieter Brueghel Con khoảng năm 1600 ở Philadelphia, và tranh từng được cho Hồng y Federico Borromeo mượn để chép. Gia đình bán tranh vào thế kỷ 17, tranh sang Anh, được bán tại Christie's năm 1834 và 1952, khi Bá tước Antoine Seilern mua, rồi bộ sưu tập của ông được hiến cho Courtauld năm 1978. Bị đánh cắp khỏi phòng tranh Courtauld ngày 2 tháng 2 năm 1982, tranh không thể bán được và được cảnh sát Anh thu hồi năm 1992.