Artemisia Gentileschi

1593-1653

Artemisia Gentileschi đã vẽ tranh chuyên nghiệp từ năm 15 tuổi và trở thành người phụ nữ đầu tiên được nhận vào học viện mỹ thuật ở Florence. Những nữ anh hùng mạnh mẽ, được vẽ chân thực đến kinh ngạc, đã đưa bà vào hàng nghệ sĩ được tôn vinh nhất thế kỷ 17.

Xuất thân

Artemisia Lomi Gentileschi sinh ở Rome ngày 8 tháng 7 năm 1593, dù giấy khai sinh trong kho lưu trữ nhà nước ghi năm 1590. Bà là con cả của Prudenzia Montoni và họa sĩ người Tuscany Orazio Gentileschi, người chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Caravaggio. Sau khi mẹ mất năm 1605, bà được cha nuôi dạy là chính và học trong xưởng của ông cách pha màu và vẽ, tỏ ra say mê và có tài hơn hẳn các em trai. Phụ nữ thời ấy hiếm khi được học việc chính thức hay vào phường hội, nên cũng như nhiều nữ nghệ sĩ khác, bà học nghề ngay trong gia đình. Tới năm 1612, cha bà tự hào rằng mới tập vẽ ba năm mà con gái ông đã không ai sánh kịp. Tác phẩm sớm nhất còn lại của bà, Susanna và các trưởng lão năm 1610, được vẽ khi bà 17 tuổi.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1611, bà bị họa sĩ Agostino Tassi, người cộng sự của cha bà, cưỡng hiếp. Trong phiên tòa kéo dài bảy tháng sau đó, bà bị tra tấn bằng dây siết quanh ngón tay để kiểm chứng lời khai. Tassi bị kết tội và bị tuyên đày khỏi Rome, nhưng bản án không bao giờ được thi hành. Một tháng sau, bà kết hôn với họa sĩ Florence Pierantonio Stiattesi và chuyển tới Florence, nơi bà trở thành họa sĩ cung đình được nhà Medici ưu ái và gia nhập Học viện Nghệ thuật Thiết kế. Bà trở lại Rome khoảng năm 1620, làm việc tại triều đình vua Charles I nước Anh từ 1638 đến 1642, rồi xuất hiện lại ở Naples năm 1649. Năm mất của bà còn tranh cãi; đơn đặt hàng cuối cùng được biết là vào tháng 1 năm 1654.

Phong cách và kỹ thuật

Gentileschi khởi đầu theo lối Caravaggio, nhưng cách bà tiếp cận đề tài tự nhiên hơn hẳn những bức tranh tương đối lý tưởng hóa của cha. Bà nổi tiếng với khả năng vẽ cơ thể phụ nữ hết sức chân thực và dùng màu để tạo chiều sâu và kịch tính. Nhiều tranh của bà vẽ những người phụ nữ trong thần thoại, ngụ ngôn và Kinh Thánh, có nạn nhân, người tự vẫn và cả chiến binh. Bức Susanna cho thấy bà tiếp thu chủ nghĩa hiện thực của Caravaggio mà vẫn không bỏ qua tính cổ điển của Annibale Carracci và trường phái Bologna. Ở cung đình Florence, bà làm quen với âm nhạc và sân khấu, điều đã nuôi dưỡng sở thích vẽ trang phục lộng lẫy. Bà say mê đề tài Judith chém đầu Holofernes; sáu phiên bản của bà được biết đến, trong đó một bức ở Uffizi.

Giai thoại

Tại phiên tòa, khi dây siết chặt dần, theo biên bản bà quay sang Tassi và nói rằng đây là chiếc nhẫn anh trao, còn đây là những lời hứa của anh. Năm 1615, Michelangelo Buonarroti Con, cháu của danh họa Michelangelo, mời bà vẽ bức Ngụ ngôn về Thiên hướng cho trần nhà Casa Buonarroti, và bà được trả gấp ba bất kỳ nghệ sĩ nào khác trong loạt tranh. Một lá thư năm 1635 cho thấy bà quen biết Galileo Galilei. Năm 2011, học giả Francesco Solinas tìm thấy 36 lá thư hé lộ mối tình của bà ở Florence với nhà quý tộc Francesco Maria Maringhi, chuyện mà chồng bà biết rõ. Trong năm người con, chỉ con gái Prudentia sống tới tuổi trưởng thành, và cô cũng được mẹ dạy vẽ.

Di sản

Suốt một thời gian dài, thành tựu của bà bị che khuất bởi câu chuyện vụ cưỡng hiếp và phiên tòa, và bà chỉ được xem như một hiện tượng lạ. Trong thế kỷ 20 và 21, các học giả đã nhìn nhận lại cuộc đời và nghệ thuật của bà, và tài năng ấy nay được tôn vinh trong những triển lãm lớn ở các nơi như Phòng tranh Quốc gia London. Những người như Mary D. Garrard đã nghiên cứu cách tranh bà đem lại góc nhìn riêng về sự mong manh và sức kháng cự của người phụ nữ so với các phiên bản cùng đề tài của họa sĩ nam trước đó, một cuộc thảo luận vẫn còn tiếp diễn. Bà có khách hàng ở nhiều nước vào thời phụ nữ rất ít cơ hội làm nghệ sĩ, và những nữ anh hùng táo bạo của bà vẫn đối diện người xem với một sức mạnh lạ thường.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

Tranh của Artemisia Gentileschi