Bữa tiệc của phù thủy

Francisco Goya · 1820s

Bữa tiệc của phù thủy - Francisco Goya

Dưới ánh trăng, bóng quỷ Satan đầu dê sừng sững trước một vòng những bà lão run sợ. Goya vẽ cơn ác mộng này thẳng lên tường nhà mình, và không bao giờ nói với ai lý do.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Ngày lễ của các phù thủy, còn gọi là Con dê đực vĩ đại, là một trong mười bốn Bức tranh đen mà Francisco Goya vẽ bằng sơn dầu lên tường thạch cao của ngôi nhà Quinta del Sordo, khoảng giữa năm 1820 và 1823. Khi ấy Goya đã chừng 75 tuổi, sống gần như cô độc ngoài Madrid, bị điếc từ đầu thập niên 1790 và luôn ám ảnh nỗi sợ tuổi già, sợ hóa điên. Từng là họa sĩ thành đạt của triều đình, ông rút khỏi đời sống công chúng và vẽ loạt tranh này trong bí mật, không đặt tên, không nhắc đến trong thư từ. Một bản kiểm kê năm 1830 cho biết bức tranh chiếm trọn một bức tường giữa hai cửa sổ. Đây là bức rộng nhất trong cả loạt.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy nhìn khối tối bên trái trước: Satan khoác thứ áo có thể là áo tu sĩ, râu và sừng dê, đứng giảng trên một gò đất. Hắn chỉ là một bóng đen, thân hình nặng nề và cái miệng há rộng. Trước mặt hắn, những bà lão nét mặt méo mó ngồi co ro, người cúi đầu khiếp sợ, người ngước nhìn há hốc; mắt vài người được viền sơn trắng. Giờ hãy nhìn sang tận cùng bên phải: một người đàn bà ngồi tách riêng, quay lưng lại, mặt khuất dưới chiếc mũ trùm trắng như của nữ tu, bên cạnh là những chai lọ. Goya bắt đầu trên nền đen, phủ những nét cọ rộng màu xám, xanh, nâu, và để lộ lớp đen ở chỗ tối nhất.

Ý nghĩa và dụng ý

Vì Goya không để lại lời nào, mọi cách hiểu đều là diễn giải. Nhiều nhà sử học nghệ thuật xem bức tranh là lời châm biếm sự cả tin của thời đại, lên án mê tín và những vụ xử phù thủy của Tòa án Dị giáo Tây Ban Nha. Nó cũng thường được đọc như một lời phản kháng cay đắng mà lặng lẽ nhắm vào phe bảo hoàng và giới tu sĩ đã giành lại quyền lực sau Chiến tranh Bán đảo. Satan ở đây cai trị bằng nỗi sợ chứ không bằng sự kính trọng. Người đàn bà trùm mũ có thể là kẻ sắp nhập hội, và có ý kiến cho rằng đó là Leocadia Weiss, người giúp việc và có lẽ là người tình của Goya. Fred Licht tin rằng nét vẽ thô ráp là cố ý, để nói lên nỗi tuyệt vọng.

Di sản

Năm 1824 Goya sang Pháp lưu vong, ngôi nhà qua tay nhiều chủ. Khi Frédéric Émile d'Erlanger người Bỉ mua lại năm 1873, các bức tranh tường đã hư hại nặng. Khoảng năm 1874, chúng được gỡ xuống và chuyển sang vải dưới sự chỉ đạo của Salvador Martínez Cubells, nhà phục chế của Bảo tàng Prado; trong quá trình đó, khoảng 140 centimet bên phải bức tranh bị cắt bỏ. Tại Triển lãm Thế giới Paris năm 1878, loạt tranh hầu như không gây tiếng vang, và năm 1881 d'Erlanger tặng chúng cho nhà nước Tây Ban Nha. Ngày nay bức tranh, kích thước 140 × 438 centimet, được trưng bày tại Bảo tàng Prado ở Madrid.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Francisco Goya (1746-1828)

nghệ thuật dân gian · Bảo tàng Prado

Tranh khác của Francisco Goya