Cánh đồng lúa mì với một con nhạn

Một nửa bức tranh là lúa mì chín, một nửa là bầu trời rộng mở, và ở giữa, một chú chim nhỏ vụt bay lên. Đó là chim sơn ca hay gà gô? Ngay cả bảo tàng sở hữu bức tranh cũng trả lời khác với cái tên quen thuộc.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Vincent van Gogh vẽ bức tranh này năm 1887, khi đang sống ở Paris. Tư liệu nói rất ít về hoàn cảnh ra đời của riêng bức tranh, nên công bằng nhất là thừa nhận điều đó và nhìn vào những gì đã được ghi lại về cuộc đời ông khi ấy. Tháng Ba năm 1886, ông chuyển đến Paris, ở chung một căn hộ tại Montmartre với em trai Theo, một người buôn tranh. Hai năm ở đó là thời kỳ sung sức nhất đời ông, với khoảng 230 bức tranh, và chúng làm thay đổi hẳn nghệ thuật của ông. Giữa những họa sĩ trẻ đang thử nghiệm phong cách mới, ông rời bỏ gam màu tối, đậm chất đất của những năm ở Hà Lan, để bắt đầu dùng màu sáng, tương phản và nét cọ phóng khoáng hơn. Cánh đồng lúa mì với chim sơn ca, khoảng 54 x 65 cm, thuộc về năm chuyển mình ấy.

Điều nên ngắm kỹ

Bố cục chia thành hai nửa lớn. Nửa dưới là một cánh đồng lúa mì đã gặt được một phần, nên có chỗ lúa còn đứng, có chỗ đã bị cắt. Phía trên trải ra bầu trời điểm những đám mây nhẹ. Giờ hãy nhìn vào giữa ruộng lúa: hoa anh túc và hoa thanh cúc đung đưa trong gió bên cạnh cây lúa, những nốt màu nhỏ rải khắp cánh đồng. Cuối cùng, hãy tìm chú chim. Ở phía trên bên trái, nó đang cất cánh, một hình dáng nhỏ sẫm màu rời khỏi cánh đồng bay vào khoảng không. Toàn cảnh đơn giản, gần như trống trải, và chính vì thế chuyển động nhỏ hướng lên ấy càng thu hút ánh nhìn. Hãy để mắt đi từ gốc rạ, qua những bông lúa còn đứng, lên đến chú chim và bầu trời.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong các nguồn được dùng ở đây, Van Gogh không để lại lời bình nào về bức tranh, nên ý nghĩa của nó cần được đọc nhẹ nhàng từ những gì ta thấy và từ hoàn cảnh của ông. Bức tranh nói về sinh trưởng và mùa gặt, về gió và chuyển động: một cánh đồng gặt dở, hoa nghiêng mình, một chú chim bay lên. Năm 1887, ông đang thấm nhuần tư tưởng Ấn tượng về việc vẽ ánh sáng và không khí ngoài trời, và một cánh đồng dưới bầu trời sáng điểm mây là đề tài lý tưởng. Ở trung tâm tác phẩm còn có một câu đố nhỏ. Tên tiếng Anh phổ biến gọi chú chim là sơn ca, nhưng Bảo tàng Van Gogh gọi bức tranh là Korenveld met patrijs, Cánh đồng lúa mì với gà gô. Tư liệu không xác định Van Gogh định vẽ loài chim nào, và chính sự lửng lơ ấy làm nên một phần duyên của tranh.

Di sản

Bức tranh được lưu giữ tại Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam, dưới tên tiếng Hà Lan Cánh đồng lúa mì với gà gô. Với nhiều người xem, đây là một bất ngờ lặng lẽ giữa những tác phẩm nổi tiếng hơn của Van Gogh: một cánh đồng lúa được vẽ không phải ở Provence mà trong thời kỳ Paris, trước rất lâu những cánh đồng lúa mì lừng danh của những năm cuối đời. Điều đó khiến nó trở thành một tiền thân đáng chú ý. Lúa mì sẽ trở thành một trong những đề tài bền bỉ nhất của ông, và ở đây ta thấy một phiên bản sớm, tràn ánh sáng, ra đời khi bảng màu của ông đang sáng dần lên dưới ảnh hưởng của Paris. Tác phẩm đền đáp sự ngắm nhìn chậm rãi: gió lướt qua cánh đồng, một chớp đỏ và xanh giữa thân lúa, và một chú chim vừa quyết định cất cánh.

Có thể bạn chưa biết

Bảo tàng Van Gogh gọi bức tranh là Korenveld met patrijs, nghĩa là Cánh đồng lúa mì với gà gô, chứ không phải sơn ca.
Tranh được vẽ năm 1887, trong hai năm Van Gogh sống ở Paris.
Hoa anh túc và hoa thanh cúc mọc giữa cánh đồng lúa mì đã gặt một phần.
Tấm toan có kích thước khoảng 53,7 x 65,2 cm.

Wikipedia · Wikipedia · Wikidata