View của Arles, vườn hoa

Vườn cây đang trổ hoa ở tiền cảnh, những tháp cổ của Arles nơi chân trời, và một trại lính mới tinh nằm ngay bên cạnh: cảnh xuân của Van Gogh ôm trọn quá khứ lẫn hiện tại của cả một thị trấn trong một khung hình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Vincent van Gogh vẽ Nhìn ra Arles, những vườn cây trổ hoa vào mùa xuân năm 1889, khi ông đang sống ở Arles, miền nam nước Pháp. Đây là một trong nhiều tác phẩm thuộc loạt Vườn cây trổ hoa, nhóm tranh mà ông hết lần này đến lần khác quay lại với những cây ăn quả nở hoa quanh thị trấn. Tư liệu hiện có nói rất ít về ngày vẽ cụ thể hay tâm trạng của ông lúc ấy, nên tốt hơn hết là không tự bịa thêm. Điều tư liệu ghi lại là địa điểm: một góc nhìn băng qua con kênh có hàng dương, hướng về trung tâm lịch sử của Arles. Tấm toan khá lớn đối với ông, khoảng 72 x 92 cm, cho thấy ông xem đề tài này xứng đáng với một nỗ lực trọn vẹn chứ không chỉ là phác thảo nhanh.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy để ánh mắt đi qua từng lớp. Phía trước là những vườn cây trổ hoa đã đặt tên cho bức tranh. Kế đến là con kênh và hàng dương dọc bờ, đứng như một tấm bình phong giữa vườn cây và thị trấn. Xa hơn là chính Arles. Bên trái là các tháp của nhà thờ Saint-Trophime và trường College St Charles, những dấu mốc của khu trung tâm cổ. Bên phải, đối lập hẳn, là một công trình mới xây, trại lính Caserne Calvin, nơi đóng quân của trung đoàn Zouave. Wikidata cũng ghi nhận có con người trong tranh, vậy hãy tìm họ khi bạn ngắm. Niềm vui nằm ở sự tương phản: hoa mềm mại bên tháp đá, nhà thờ hàng thế kỷ bên một khối nhà quân sự mới tinh.

Ý nghĩa và dụng ý

Tư liệu không ghi lại lời Van Gogh giải thích bức tranh, nhưng nhấn mạnh sự tương phản được dựng sẵn trong đó: những ngọn tháp cổ bên trái, trại lính hiện đại bên phải. Cặp đối lập ấy mang lại một sự căng thẳng lặng lẽ giữa Arles xưa và thị trấn đang đổi thay. Trại lính còn có một ý nghĩa riêng tư. Van Gogh quen biết nhiều sĩ quan Zouave đóng ở đó. Ông từng vẽ một người trong quân phục, và bức chân dung Trung úy Milliet của ông được biết đến với tên Người tình. Vì vậy, tòa nhà bên phải không phải phông nền vô danh; đó là nơi ở của những người ông đã gặp và đã vẽ. Nhìn như thế, bức tranh nối sự hồi sinh của mùa hoa với chân dung một cộng đồng có thật.

Di sản

Van Gogh rõ ràng trân trọng tấm toan này. Ông đưa nó vào nhóm tác phẩm chọn trưng bày tại triển lãm Les XX ở Brussels năm 1890, một trong số ít lần chính ông chọn tranh để giới thiệu với công chúng. Ngày nay bức tranh thuộc Bộ sưu tập Tranh Quốc gia Bavaria ở Đức. Phong cảnh mà nó ghi lại đã mất đi một phần: hàng dương vẫn đứng dọc con kênh, nhưng những vườn cây và trại lính Caserne Calvin không còn nữa. Nhờ vậy bức tranh có thêm vai trò lưu giữ một góc nhìn đã biến mất của Arles. Với người xem, nó mở ra một mặt dịu dàng hơn trong thời kỳ phương Nam của Van Gogh, nơi vẻ đẹp mong manh của mùa hoa được đặt giữa một thị trấn quen thuộc và đầy hơi thở cuộc sống.

Có thể bạn chưa biết

Bức tranh thuộc loạt Vườn cây trổ hoa mà Van Gogh vẽ ở Arles.
Bên trái là tháp nhà thờ Saint-Trophime và trường College St Charles, bên phải là trại lính Caserne Calvin.
Van Gogh chọn bức này cho triển lãm Les XX ở Brussels năm 1890.
Hàng dương dọc kênh vẫn còn, nhưng vườn cây và trại lính đã không còn.

Wikipedia · Wikidata