Venus and Mars

Thần chiến tranh ngủ say, còn nữ thần tình yêu lặng lẽ ngắm nhìn, tỉnh táo và bình thản. Quanh họ, những thần rừng nhỏ khuân đi vũ khí của chàng và thổi tù và vỏ ốc vào tai chàng, vậy mà chàng vẫn không hề cựa mình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Botticelli vẽ Venus và Mars trên ván gỗ vào khoảng năm 1485, niên đại Phòng tranh Quốc gia London đưa ra năm 2017. Năm chính xác chưa rõ: Ronald Lightbown cho là khoảng 1483, còn Leopold và Helen Ettlinger cho là nửa sau thập niên 1480, đều dựa vào phong cách. Tranh có lẽ ra đời sau Primavera và gần thời Sự ra đời của thần Vệ Nữ. Khổ ngang rộng và cận cảnh gợi ý tranh mừng một đám cưới, được lắp vào vách gỗ hay đồ nội thất trong phòng tân hôn. Botticelli có lẽ đã cùng một cố vấn như thi sĩ Poliziano của nhà Medici xây dựng ý tưởng uyên bác. Tổ ong bắp cày trong góc có thể ám chỉ dòng họ Vespucci, láng giềng của ông, mà tên nghĩa là những con ong nhỏ.

Điều nên ngắm kỹ

Venus nằm nghiêng bên trái, áo xống chỉnh tề, chăm chú. Đối diện, Mars nằm duỗi ngủ, thân thể mà Lightbown gọi là bức khỏa thân nam hoàn hảo nhất của Botticelli. Hãy dõi theo các thần rừng nhỏ: hai đứa khuân mũ trụ và ngọn giáo, một đứa nằm trong tấm giáp ngực dưới cánh tay chàng, đứa thứ tư thổi tù và vỏ ốc vào tai chàng mà chẳng ăn thua. Góc trên bên phải có tổ ong trong hốc cây, và một bầy ong bay quanh đầu Mars. Đôi tình nhân nằm giữa lùm cây sim hay nguyệt quế, phía xa là đồng cỏ và một thành phố có tường bao. Góc dưới bên phải, một thần rừng cầm trái mà Phòng tranh Quốc gia xác định là cà độc dược.

Ý nghĩa và dụng ý

Phần đông học giả xem tranh là lời mừng hôn nhân và niềm vui xác thịt, với ý tình yêu chế ngự hay vượt qua chiến tranh, được Ernst Gombrich và Edgar Wind phân tích theo tư tưởng Tân Platon. Triết gia Marsilio Ficino viết rằng Venus chế ngự Mars, nhưng Mars chưa bao giờ chế ngự được Venus. Bố cục dựa trên đoạn mô tả của Lucian về một bức tranh cổ đã mất, nơi các thần tình yêu nhỏ đùa nghịch với giáp trụ của Alexander Đại đế, và trên thơ Lucretius về Mars tựa trong vòng tay Venus. Bầy ong có thể nhắc rằng tình yêu thường đi kèm nỗi đau. Charles Dempsey lại thấy ý nghĩa u tối hơn, xem các thần rừng như những linh hồn quấy nhiễu giấc ngủ.

Di sản

Venus và Mars là bức duy nhất trong loạt tranh thần thoại lớn của Botticelli thời kỳ này không nằm ở Uffizi tại Florence. Tranh thuộc Phòng tranh Quốc gia London từ năm 1874, và nhân dịp kỷ niệm 200 năm của phòng tranh, đã được trưng bày tại Bảo tàng Fitzwilliam ở Cambridge từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2024. Người mẫu vẫn là đề tài tranh cãi: Giuliano de' Medici từng được đề xuất cho Mars dù ông bị ám sát năm 1478, trước niên đại sớm nhất của tranh, còn Simonetta Vespucci được gắn với Venus như với bao người đẹp khác của Botticelli. Việc nhận diện cà độc dược của David Bellingham năm 2010 vẫn bị một số người nghi ngờ.

Có thể bạn chưa biết

Phòng tranh Quốc gia London định niên đại khoảng 1485 (năm 2017); học giả khác đề xuất khoảng 1483 hoặc cuối thập niên 1480.
Có lẽ vẽ để mừng một đám cưới, lắp vào đồ nội thất hay vách gỗ.
Thuộc Phòng tranh Quốc gia London từ năm 1874; 69,2 × 173,9 cm.

Wikipedia · Wikidata