The Mystical Nativity

Các thiên thần múa thành vòng tròn dưới vòm trời vàng rộng mở, còn bên dưới, những con quỷ nhỏ chạy trốn vào lòng đất. Trên cao, Botticelli viết bằng tiếng Hy Lạp rằng ông vẽ tranh này giữa những rối ren của nước Ý.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Giáng sinh huyền nhiệm, một cái tên hiện đại, là tranh sơn dầu trên vải vẽ khoảng 1500-1501; Wikidata ghi năm 1500. Đây là tác phẩm duy nhất Botticelli ký tên. Dòng chữ Hy Lạp của ông nói rằng ông vẽ vào cuối năm 1500, giữa những rối ren của nước Ý, theo chương mười một sách thánh Gioan và tai họa thứ hai của Khải Huyền. Bức tranh ra đời ở một Firenze chao đảo vì nhà giảng thuyết Girolamo Savonarola, người được thành phố tin cậy năm 1494 rồi bị treo cổ, thiêu xác ngày 23 tháng 5 năm 1498. Ảnh hồng ngoại cho thấy dải lụa của thiên thần từng ghi mười hai đặc ân của Đức Mẹ theo lời Savonarola.

Điều nên ngắm kỹ

Ở giữa, Đức Mẹ quỳ trước Chúa Hài Đồng, cả hai lớn hơn các nhân vật khác, một quy ước thời trung cổ được Botticelli cố ý chọn, vì các tranh trước của ông dùng phối cảnh chuẩn. Thánh Giuse ngồi cạnh, có lẽ đang ngủ, mặt khuất; phía sau là con bò và con lừa. Hai bên, thiên thần cầm cành ô liu chỉ Hài Đồng cho các mục đồng và ba người áo dài, có lẽ là ba Vua. Trên cao, mười hai thiên thần mặc màu của đức tin, đức cậy, đức mến múa dưới mái vòm vàng. Dưới cùng, ba thiên thần ôm ba người đàn ông, còn bảy con quỷ nhỏ tháo chạy, vài con bị chính vũ khí mình đâm.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh hân hoan nhưng phủ bóng u buồn. Hài Đồng nằm trên tấm vải gợi tấm khăn liệm sau này, hang đá gợi ngôi mộ. Các vua không mang lễ vật, chỉ mang lòng sùng kính. Thiên thần bên dưới cầm cuộn giấy ghi bình an dưới thế cho người thiện tâm, và cảnh tranh vang vọng các bức Phán xét cuối cùng; như sử gia Jonathan Nelson nói, nó mời ta nghĩ đến cả ngày Chúa trở lại chứ không chỉ ngày Ngài sinh ra. Có người thấy ba người được ôm chính là Savonarola và hai môn đệ bị xử tử, được nâng dậy và phục hồi ân sủng.

Di sản

Botticelli thường vẽ trên gỗ, nhưng bức này trên vải; các sử gia cho rằng với một bức tranh mang thông điệp nguy hiểm, vải có thể cuộn lại và giấu đi. Ông phác một thiết kế chi tiết trên giấy trước khi chuyển sang vải, và các thiên thần múa gợi lại Ba nữ thần Duyên dáng trong bức Primavera của chính ông. Ngày nay tranh ở Phòng trưng bày Quốc gia London, nơi sự pha trộn kỳ lạ giữa niềm vui và lời cảnh báo tận thế vẫn khiến người xem bối rối và xúc động. Không nên nhầm với bức Giáng sinh huyền nhiệm của Filippo Lippi ở Berlin.

Có thể bạn chưa biết

Tác phẩm duy nhất Botticelli ký tên, có dòng chữ Hy Lạp.
Niên đại khoảng 1500-1501 (Wikidata: 1500).
Sơn dầu trên vải, 109 x 75 cm (Wikidata), Phòng trưng bày Quốc gia London.
Ảnh hồng ngoại cho thấy dải lụa từng ghi mười hai đặc ân của Đức Mẹ theo Savonarola.

Wikipedia · Wikidata