The Story of Lucretia

Giữa một quảng trường nhỏ như sân khấu, đám đông vây quanh một người phụ nữ đã ngã xuống và một người đàn ông giơ cao thanh gươm: Botticelli kể lại câu chuyện khai sinh nền Cộng hòa La Mã như một bài học chống bạo quyền.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Botticelli vẽ tấm ván bằng tempera và sơn dầu này, có lẽ cho một chiếc rương cưới cassone hoặc tấm ốp spalliera, trong khoảng 1496-1504; Wikidata ghi năm 1500. Tranh kể truyền thuyết La Mã về Lucretia, một phụ nữ quý tộc bị Sextus Tarquinius, con trai vị vua cuối cùng của La Mã, xâm hại. Sau cái chết của bà, Lucius Junius Brutus thề đuổi dòng họ Tarquinius khỏi La Mã và không để ai làm vua nữa. Lời thề ấy mở đầu nền Cộng hòa La Mã. Botticelli ghép nhiều khoảnh khắc vào một tấm ván rộng, khoảng 84 x 180 cm, với chủ đề nổi dậy chống bạo quyền, rất được ưa chuộng ở các nước cộng hòa Ý thời ấy.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy đọc tranh theo ba phần. Ở hiên bên trái, Sextus đe dọa Lucretia, giật áo choàng và dọa đâm bà bằng gươm. Ở hiên bên phải là cái chết của bà. Ở giữa, thi thể Lucretia được đặt trước công chúng như một nữ anh hùng, con dao găm vẫn trên ngực, còn Brutus đứng bên kêu gọi dân chúng đứng lên, những chàng trai trẻ giơ gươm. Trên cột là tượng David cầm đầu Goliath. Các phù điêu kể thêm chuyện Judith và Holofernes bên trái, người chiến binh Horatius Cocles bên phải. Kiến trúc không mang dáng La Mã cổ; khung cảnh là một thị trấn nhỏ nhòa dần vào đồng quê.

Ý nghĩa và dụng ý

Với Florence, David và Goliath là biểu tượng của cuộc nổi dậy chống bạo quyền, nên bức tượng nối câu chuyện La Mã xưa với nền cộng hòa của chính Botticelli. Lucretia đã đòi báo thù, nhưng cuộc tụ họp ở giữa hướng tới điều lớn hơn: chấm dứt chế độ quân chủ. Học giả Hilliard T. Goldfarb xem cảnh này như một sân khấu, các nhân vật cử chỉ đầy kịch tính, và nhấn mạnh thông điệp chính trị của nó. Bài Wikipedia thì nghi ngờ một thông điệp như vậy hợp với rương cưới, và cho rằng tấm ván có thể dành để trưng bày nơi công cộng. Nỗi đau của Lucretia được trình bày như bước ngoặt lịch sử của cả một dân tộc.

Di sản

Tác phẩm hiện ở Bảo tàng Isabella Stewart Gardner tại Boston, và từng thuộc sở hữu của chính bà Gardner khi còn sống. Cách dựng kiến trúc trong tranh được so sánh với Filippino Lippi, học trò của Botticelli và là con trai thầy dạy ông. Bài Wikipedia cũng ghi rằng khoảng mười năm sau Botticelli qua đời trong nghèo khó và lãng quên, dù khi ấy ông vẫn được coi là bậc thầy. Các nguồn có khác biệt nhỏ: tên tranh được gọi là Câu chuyện Lucretia hoặc Bi kịch Lucretia, còn niên đại là năm 1500 hoặc trong khoảng 1496-1504.