Giờ nghỉ trưa

Hai người nông dân nghỉ trưa bên đống rơm, đôi guốc gỗ để sang bên. Van Gogh vẽ cảnh nghỉ ngơi yên bình ấy khi đang sống trong một nhà thương điên.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Van Gogh vẽ Giấc ngủ trưa trong khoảng tháng 12 năm 1889 đến tháng 1 năm 1890, khi ông đang điều trị tại nhà thương điên ở Saint-Rémy-de-Provence, miền nam nước Pháp. Thời gian này ông không phải lúc nào cũng vẽ được từ thực tế, và ở đây ông tìm đến một họa sĩ ông vô cùng ngưỡng mộ: họa sĩ người Pháp Jean-François Millet, người có bức tranh về giấc ngủ trưa đã gợi đề tài cho ông. Tranh của Van Gogh trực tiếp dựa theo tác phẩm cùng tên của Millet. Các nguồn hiện có không nói gì thêm về hoàn cảnh riêng của bức tranh, nên câu chuyện của nó được kể qua chính bản chất của nó: một lời tri ân, ra đời trong một mùa gian khó, dành cho hình ảnh lao động và nghỉ ngơi thanh bình.

Điều nên ngắm kỹ

Tranh sơn dầu trên vải, kích thước 73 x 91 cm. Đề tài là một quãng nghỉ giữa trưa trên đồng: hai người nông dân nằm nghỉ bên đống rơm, đôi guốc gỗ để sang bên, dưới bầu trời rộng mở. Hãy nhìn cách cánh đồng, đống rơm và bầu trời lấp đầy khung tranh, và để ý rằng không có gì vội vã. Nhưng cũng hãy nhìn vào chính lớp sơn. Như các nguồn ghi nhận, dù đề tài yên bình, bức tranh vẫn tỏa ra sức mãnh liệt quen thuộc của Van Gogh: sự tĩnh lặng của cảnh vật được truyền tải bởi một bàn tay chẳng hề tĩnh lặng.

Ý nghĩa và dụng ý

Giấc ngủ trưa là một sự tôn vinh. Van Gogh không sao chép Millet một cách máy móc; ông lấy đề tài của Millet và chuyển nó sang ngôn ngữ màu sắc và nét cọ của riêng mình. Bản thân đề tài, những người lao động nghỉ ngơi giữa cái nóng ban trưa, tôn vinh phẩm giá của lao động nông thôn, một chủ đề gần gũi với cả hai họa sĩ. Việc hình ảnh giấc ngủ không vướng bận này ra đời bên trong một nhà thương điên khiến nó mang một nỗi xúc động lặng lẽ, dù các nguồn không cho biết chính Van Gogh muốn gửi gắm điều gì, và ta không nên nói thay ông.

Di sản

Giấc ngủ trưa, tiếng Pháp còn gọi là La méridienne, được xem là một trong những kiệt tác của Van Gogh. Tranh thuộc bộ sưu tập thường trực của Bảo tàng Orsay ở Paris; Wikidata cũng ghi Khoa Hội họa của Bảo tàng Louvre trong số nơi sở hữu, phản ánh cách tổ chức các bộ sưu tập quốc gia của Pháp. Người đứng trước bức tranh gặp cùng lúc hai họa sĩ lớn: Millet, người có tầm nhìn về đời sống nông dân đã gợi cảm hứng, và Van Gogh, người tái tạo tầm nhìn ấy trong năm cuối đời mình.

Có thể bạn chưa biết

Van Gogh vẽ bức này khi đang điều trị tại nhà thương điên ở Saint-Rémy-de-Provence.
Tranh dựa trực tiếp theo một bức tranh về giấc ngủ trưa của Jean-François Millet.
Trong tiếng Pháp, tranh có tên La méridienne hoặc La sieste.

Wikipedia · Wikidata