The Martyrdom of Saint Lawrence

Tiziano Vecelli · 1550s

The Martyrdom of Saint Lawrence - Tiziano Vecelli

Giữa đêm khói và giáp sắt, một người gần như trần truồng trên vỉ nướng vươn một cánh tay về phía luồng sáng xuyên qua mây. Thánh Lawrence của Titian biến cảnh cực hình thành một khoảnh khắc ngưng đọng giữa bạo lực và ân sủng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thánh Lawrence được Giáo hoàng Sixtus II bổ nhiệm làm tổng phó tế của Roma năm 257. Một năm sau, năm 258, ông cùng sáu phó tế khác và chính giáo hoàng tử đạo trong cuộc thanh trừng Kitô hữu do hoàng đế Valerian ra lệnh, rất lâu trước khi Sắc lệnh Milano năm 313 cho phép đạo Kitô. Theo truyền thuyết, Lawrence bị thiêu sống trên một vỉ nướng, hình ảnh về sau trở nên nổi tiếng qua tranh vẽ. Bức tranh bàn thờ của Titian do một cặp vợ chồng giàu có ở Venezia, Lorenzo Massolo và Elisabetta Querini, đặt vẽ cho nhà thờ Santa Maria Assunta dei Crociferi. Wikipedia ghi năm 1558, còn Wikidata chỉ ghi thập niên 1550.

Điều nên ngắm kỹ

Khoảnh khắc lìa đời diễn ra trong bóng tối hỗn loạn. Hai nguồn sáng giằng co với màn đêm: ngọn lửa ở đáy tranh và ánh sáng rọi qua mây phía trên. Giáp trụ và thân thể các nhân vật hắt lại ánh sáng ấy, còn phần lớn bức tranh cao khoảng 493 x 277 cm chìm trong bóng tối. Tương phản đó làm nổi bật thân thể gần như trần trụi của Lawrence và cánh tay vươn lên. Ông như bị đóng băng trong thời gian, vây quanh bởi một khối tối cuồn cuộn và những bóng người chuyển động. Hãy dõi theo bàn tay ông: nó chỉ thẳng vào khe sáng trên trời.

Ý nghĩa và dụng ý

Nguồn của Titian là Truyền thuyết Vàng, và bức tranh bám sát lời kể trong đó. Ở đấy, Lawrence bị người La Mã tra tấn nhưng vẫn khước từ đòi hỏi chối bỏ đức tin, bằng cách nói về thứ ánh sáng thánh đang che chở mình. Ánh sáng ấy chính là luồng sáng xuyên mây, và cánh tay vươn lên là lời đáp lại. Khi đặt một thân hình sáng rõ, tĩnh lặng giữa bóng tối rối loạn và bạo liệt, Titian truyền tải sự hòa trộn giữa bạo lực bi thảm và hy sinh cao cả của cuộc tử đạo: nỗi kinh hoàng của lửa bên dưới, và cùng lúc ấy là một niềm tin bình thản hướng lên trời.

Di sản

Nhà thờ của dòng Crociferi bị phá hủy khi dòng tu này bị giải thể, và đầu thế kỷ 18 bức tranh được chuyển sang nhà thờ mới I Gesuiti ở Venezia, nơi nó vẫn ở đến nay. Bức tranh gây ấn tượng vượt ra ngoài Venezia. Vua Philip II của Tây Ban Nha xúc động đến mức năm 1567 đặt Titian vẽ phiên bản thứ hai cho vương cung thánh đường El Escorial. Bức tranh bàn thờ Venezia vì thế trở thành khuôn mẫu cho một đơn đặt hàng hoàng gia, và ngày nay vẫn được ngắm trong một nhà thờ, đúng khung cảnh nó được vẽ ra, chứ không phải trong phòng bảo tàng.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tiziano Vecelli (1488-1576)

nghệ thuật tôn giáo · trường phái Venice · Thánh Laurensô

Tranh khác của Tiziano Vecelli

Tranh của các họa sĩ liên quan