The Descent from the Cross

Trong đêm, dưới ánh đuốc và nến, thân thể vặn xoắn của Chúa Kitô được khiêng xuống khỏi thập giá, còn mẹ Ngài ngất lịm trong vòng tay người khác. Rembrandt dựng cảnh xưa thành một đám đông những nỗi đau riêng, mỗi gương mặt sáng một cách khác nhau.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rembrandt vẽ bức Hạ xác này năm 1634, sơn dầu trên vải, nay thuộc Bảo tàng Hermitage ở Saint Petersburg. Như nhiều họa sĩ trước và sau ông, ông vẽ cảnh này nhiều lần. Ông lớn lên trong một gia đình chia rẽ về tôn giáo: mẹ theo Công giáo La Mã, cha thuộc Giáo hội Cải cách Hà Lan, dù không có bằng chứng nào cho thấy Rembrandt theo giáo hội nào. Thời trẻ của ông, Hà Lan trải qua làn sóng thứ ba của cuộc Cải cách Tin Lành và một chiến dịch của dòng Tên nhằm khơi lại đức tin Công giáo, và cảnh này thuộc về niềm tin của cả hai phía.

Điều nên ngắm kỹ

Khung cảnh đông người, nhưng mỗi gương mặt có biểu cảm riêng. Phụ nữ khóc thành tiếng, còn đàn ông mang nỗi đau căng thẳng, lặng câm. Đức Mẹ ngất đi và được những người đứng cạnh đỡ lấy. Chúa Kitô được vẽ chân thực, thân thể sụp xuống và vặn xoắn đến bất an, mang vết mão gai và dấu đinh trên tay chân. Thân hình Ngài rất tròn đầy, khiến người ta tự hỏi liệu Rembrandt có chịu ảnh hưởng của Rubens. Ánh sáng rực nhất rơi trên thân Chúa, vùng tối nhất là nền đen như mực, và đuốc, nến với độ sáng khác nhau soi rọi màn đêm.

Ý nghĩa và dụng ý

Ánh sáng chia đám đông thành ba nhóm: Chúa Kitô cùng những người khiêng Ngài, các phụ nữ đang trải thứ có vẻ là tấm vải liệm, và Đức Mẹ với những người đỡ bà. Nguồn tư liệu xem đây là cách tạo trật tự cho cảnh, cho thấy điều đã xảy ra, điều sắp xảy ra và tác động của nó lên những người có mặt. Cái chết, sự chuẩn bị và nỗi đau hiện ra cạnh nhau. Sự giằng co giữa những gương mặt được soi sáng và bóng tối khiến biến cố trở nên gần gũi, riêng tư hơn là nghi lễ, một đêm tang thương thầm lặng thay vì một màn trình diễn công khai.

Di sản

Trong Thế chiến thứ hai, trước nguy cơ Leningrad bị vây hãm, Bảo tàng Hermitage sơ tán kho báu của mình, trong đó có bức tranh này. Tranh được tháo khỏi khung và đóng vào thùng, còn những tác phẩm quá lớn hoặc quá mong manh được chuyển xuống các hầm được gia cố chống bom. Sau cuộc vây hãm, bảo tàng được sửa chữa, các kiệt tác được đưa về và mở cửa lại năm 1945. Nguồn tư liệu gọi bức tranh là hấp dẫn nhờ bố cục nhân vật khác thường và sự đa dạng của hiệu ứng ánh sáng, đồng thời liên hệ đề tài với hoàn cảnh gia đình Rembrandt và lịch sử từng gặp nguy hiểm của tranh.