Tĩnh vật với mũ rơm

Trước những bông hướng dương và bầu trời đầy sao, đã có một chiếc mũ rơm trên mặt bàn trong căn phòng Hà Lan tối, được vẽ bằng sự kiên nhẫn của một người đang tự dạy mình cách nhìn.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Van Gogh vẽ bức tranh tĩnh vật này ở Nuenen, ngôi làng vùng Brabant nơi ông sống hai năm. Các nguồn không thống nhất về niên đại: Wikipedia ghi cuối tháng 11 đến giữa tháng 12 năm 1881 hoặc có thể năm 1885, còn Wikidata ghi năm 1885. Bối cảnh thì rõ hơn. Tháng 11 năm 1884, ông dạy vài người bạn từ Eindhoven gần đó vẽ sơn dầu đồ vật tĩnh, và trong niềm hứng khởi đã vẽ một loạt tranh chai lọ, bát, nồi và nhiều thứ khác. Ông thừa nhận những bức này khó bán, nhưng thấy công sức là xứng đáng và vẽ tranh tĩnh vật suốt mùa đông. Tranh có kích thước 36,5 × 53,5 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Theo Wikidata, các đồ vật trên bàn gồm một chiếc mũ rơm, một tẩu thuốc, một cái chai và một chiếc vò sành. Hãy để mắt lướt chậm qua chúng. Giới phê bình đánh giá cao bức tranh này, cùng với “Tĩnh vật với nồi đất và guốc gỗ”, vì sự điêu luyện kỹ thuật: nét cọ mượt mà, tỉ mỉ, màu sắc được chuyển sắc rất tinh tế. Hãy để ý bảng màu, chủ yếu là các tông đất trầm, nhất là nâu sẫm, khiến màu rơm nhạt của chiếc mũ trở thành điểm sáng lặng lẽ giữa bóng tối.

Ý nghĩa và dụng ý

Với Van Gogh, tranh tĩnh vật là một trường học. Đồ vật giản dị đứng yên, cho người họa sĩ nghiên cứu hình khối, ánh sáng và màu sắc mà không bị xao nhãng. Ở Nuenen, ông hoàn thành rất nhiều bản vẽ, tranh màu nước và gần 200 bức sơn dầu, một nỗ lực bền bỉ để làm chủ tay nghề. Thế nhưng bảng màu tối này chưa hề báo trước sắc màu rực rỡ của những tác phẩm nổi tiếng về sau. Khi ông phàn nàn rằng em trai Theo chưa cố gắng bán tranh ở Paris, Theo đáp rằng tranh quá tối, lạc nhịp với phong cách Ấn tượng tươi sáng thời bấy giờ.

Di sản

Ngày nay, bức tranh là một chứng tích quý về buổi khởi đầu: sự khổ luyện nằm bên dưới ngọn lửa màu sắc sau này. Tranh thuộc bộ sưu tập Bảo tàng Kröller-Müller ở Otterlo, Hà Lan. Bộ sưu tập ấy lớn lên từ niềm đam mê của Helene Kröller-Müller, vợ Anton Kröller, người dành cả đời và gia sản để sưu tầm Van Gogh, và bộ sưu tập thế kỷ 19 và 20 của gia đình đã được chuyển cho nhà nước Hà Lan. Đứng trước mặt bàn khiêm nhường này, ta cảm được bao nhiêu sự kiên nhẫn quan sát đã làm nên người họa sĩ mà thế giới sau này tôn vinh.

Có thể bạn chưa biết

Bức tranh còn được gọi là “Tĩnh vật với mũ rơm vàng” và “Tĩnh vật với mũ và tẩu”.
Ở Nuenen, Van Gogh vẽ gần 200 bức sơn dầu trong hai năm.
Theo nói với Vincent rằng tranh thời Nuenen quá tối so với thị hiếu Ấn tượng lúc bấy giờ.
Các nguồn không thống nhất về niên đại: 1881 hay 1885.

Wikipedia · Wikidata