Sisyphus

Tiziano Vecelli · 1540s

Sisyphus - Tiziano Vecelli

Một thân hình khổng lồ gồng mình dưới tảng đá trên vai, leo lên giữa bóng tối và lửa. Titian vẽ Sisyphus cho căn phòng của những kẻ bị đày ải của một nữ hoàng, và đã có lúc giới chuyên môn còn nghi đây không phải tranh của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Trong chuyến đầu tiên tới Augsburg, Titian nhận đơn đặt hàng của Maria xứ Hungary, em gái Hoàng đế Charles V, vẽ các bức tranh lớn về Tantalus, Sisyphus và Tityus. Hai bức hoàn thành trong nửa đầu năm 1549 và đến tháng 8 đã trang hoàng Đại sảnh cung điện của bà ở Binche, khi Philip làm khách tại đó. Bức Tityus mãi khoảng năm 1553 mới xong. Wikipedia ghi Sisyphus vẽ năm 1548 đến 1549, còn Wikidata ghi thập niên 1540. Titian dựa vào Biến hình của Ovid, đoạn tả những nỗi khổ đời đời dưới âm phủ, nơi Sisyphus phải đẩy hoặc đuổi theo tảng đá cứ mãi lăn xuống dốc.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm vải rất lớn, 237 x 216 cm, và lấp đầy bởi một thân hình đồ sộ. Sisyphus đẩy tảng đá lên núi, vách đá bao quanh, trong khi theo lời Georg Gronau, một cơn lốc thổi lửa âm phủ bùng lên quanh ông. Thân hình sẫm màu nổi trên nền u tối hùng vĩ. Charles Ricketts nhận xét ở đây Titian quay lại lối vẽ phối cảnh rút ngắn táo bạo của các trần nhà Santo Spirito. Ông cũng ghi rằng tranh đã bị khói ám tối từ một trong vô số vụ hỏa hoạn tàn phá các bộ sưu tập hoàng gia Tây Ban Nha, nên màu ta thấy hôm nay không hẳn là màu Titian để lại.

Ý nghĩa và dụng ý

Từ thời Homer, Sisyphus đã nổi danh là kẻ xảo quyệt nhất loài người, và hình phạt của ông là lao động bất tận mà không bao giờ có kết quả. Gronau hình dung căn phòng thuở trước: những hình người đơn lẻ khổng lồ, mỗi bức hơn hai mét vuông, mang dáng siêu phàm, vật lộn trong đau đớn. Với ông, dường như Titian dùng những thân hình ấy để biểu tượng cho sự giằng co của các sức mạnh tự nhiên, và ký ức về núi non quê nhà đã giúp ông vẽ những khối đá. Ricketts cho rằng nét vẽ phóng khoáng báo trước phong cách về sau của Titian.

Di sản

Nữ hoàng Maria mang các bức tranh sang Tây Ban Nha. Vào thế kỷ 16, chúng được treo ở cung điện Alcázar Madrid và đặt tên cho căn phòng, Pieza de las Furias, căn phòng của các nữ thần Báo thù. Theo thời gian, bức Tantalus thất lạc. Tityus và Sisyphus từng bị coi, dựa trên lời chứng xưa, là bản sao của Sánchez Coello, nhưng Gronau xếp chúng vào hàng những sáng tác gốc đẹp nhất của Titian, và Ricketts cũng đồng tình chúng đúng là của Titian. Được ghi nhận ở Alcázar năm 1700 và Cung điện Hoàng gia mới từ năm 1747, Sisyphus thuộc Bảo tàng Prado từ năm 1819.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tiziano Vecelli (1488-1576)

Bảo tàng Prado · tranh thần thoại · trường phái Venice

Tranh khác của Tiziano Vecelli

Tranh của các họa sĩ liên quan