Chân dung tự họa với tai bị băng bó

Sau lưng người họa sĩ quấn băng là một bức tranh khắc gỗ Nhật Bản và một tấm toan gần như còn trống: một con người đang nhìn lại chính mình và công việc của mình, trong tháng Giêng lạnh lẽo sau tai họa.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Van Gogh rời Paris đến Arles với hy vọng lập nên một cộng đồng nghệ sĩ, “Xưởng vẽ phương Nam”. Ông thuê bốn phòng trong Ngôi nhà Vàng và mời Paul Gauguin đến cùng. Tối 23 tháng 12 năm 1888, Gauguin dọa bỏ đi và Van Gogh cầm dao cạo tiến về phía ông; đêm đó, Van Gogh tự cắt tai trái và mang đến cho một phụ nữ ở Arles tên Rachel, người đã gọi cảnh sát. Trong thư gửi em trai Theo đề ngày 17 tháng 1 năm 1889, Vincent nhắc đến một bức chân dung tự họa mới, được cho là chính bức này. Tranh có kích thước 60,5 × 50 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Ông đội chiếc mũ xanh lam viền lông đen, mặc áo khoác xanh lục, miếng băng che tai và vòng xuống dưới cằm. Vì vẽ qua gương nên trong tranh là tai phải bị băng. Phía sau là một khung cửa sổ mở, một tấm toan trên giá vẽ chỉ có vài vệt mờ, và một bức tranh khắc gỗ Nhật Bản, “Geishas in a Landscape” của Satō Torakiyo từ thập niên 1870. Hãy nhìn kỹ bề mặt: Van Gogh đắp sơn dày theo lối impasto, để dấu dụng cụ còn lộ rõ và mang lại năng lượng cho hình ảnh, một kỹ thuật ông ngưỡng mộ ở Adolphe Monticelli.

Ý nghĩa và dụng ý

Chiếc mũ lông là một ký ức nhỏ mà thấm thía về những ngày khó khăn: ông vừa mua nó để giữ miếng băng nặng cố định và chống cái rét mùa đông. Những đồ vật quanh ông như một lời tuyên bố về điều vẫn còn quan trọng. Giá vẽ nói về công việc đang chờ; bức tranh Nhật gợi lại nghệ thuật ông sưu tầm hàng trăm bản và yêu vì màu sắc táo bạo cùng hiệu ứng không gian, điều đã thúc đẩy ông hiện đại hóa phong cách của mình. Dù bị thương, ông vẫn tự họa mình giữa nguồn cảm hứng và dụng cụ.

Di sản

Khi Van Gogh qua đời, bức tranh thuộc về Julien “Père” Tanguy, người bán họa phẩm ở Paris từng hai lần ngồi làm mẫu cho ông năm 1887, dù không rõ Tanguy có được nó bằng cách nào. Tranh được trưng bày ở Paris năm 1901 và trong một cuộc hồi cố lớn năm 1905. Năm 1928, Samuel Courtauld mua lại, và nay tranh treo tại Phòng tranh Courtauld ở Somerset House, London. Đây không phải bức chân dung tai băng bó duy nhất: một phiên bản thứ hai có tẩu thuốc, vẽ cùng tháng, có lịch sử riêng.

Có thể bạn chưa biết

Bức tranh khắc gỗ ở nền là “Geishas in a Landscape” của Satō Torakiyo.
Chiếc mũ lông được mua để giữ miếng băng và chống rét mùa đông.
Samuel Courtauld mua bức tranh năm 1928.
Đây có lẽ là bức chân dung tự họa mới mà Van Gogh kể với Theo ngày 17 tháng 1 năm 1889.

Wikipedia · Wikidata