Self-Portrait

Găng tay lụa, mũ có tua, mái tóc dài uốn lọn và ánh nhìn lạnh lùng pha mỉa mai: hai mươi sáu tuổi, Dürer tự họa mình như một quý ông, với dãy núi tuyết lấp lánh sau khung cửa sổ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đây là bức thứ hai trong ba bức chân dung tự họa sơn dầu của Albrecht Dürer, vẽ trên gỗ năm 1498, sau chuyến đi Ý đầu tiên. Trong tranh, Dürer nâng mình lên địa vị xã hội mà ông tin một nghệ sĩ tài năng như mình xứng đáng có. Suốt một thời gian dài, tranh được giữ thành cặp với Chân dung cha của Dürer lúc 70 tuổi. Năm 1636, thành phố Nuremberg tặng cặp tranh cho Vua Charles I của Anh, và năm 1654 bức tự họa này về tay Vua Philip IV của Tây Ban Nha. Nay tranh treo tại Bảo tàng Prado ở Madrid.

Điều nên ngắm kỹ

Dürer vẽ mình bán thân, dưới một vòm cửa, quay về phía ta. Chiếc mũ gần chạm mép trên, cánh tay tựa lên gờ dưới, các ngón tay đan nhau trong đôi găng lụa. Sau lưng, cửa sổ mở ra một vùng đồng bằng có hồ nước và những ngọn núi tuyết xa. Ánh sáng từ cửa sổ rơi dọc mái đầu, làm sáng làn da mịn và mái tóc vàng dài. Y phục mang thời trang Ý: áo lót lanh viền chỉ vàng, áo chẽn mở, áo choàng buộc qua một vai, mũ có hoa văn và tua. Bức tranh khoảng 52 x 41 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Nguồn tư liệu tả dáng điệu gần như quyến rũ và vẻ mặt kiêu hãnh của một nghệ sĩ trẻ đang ở đỉnh cao. Nhà sử học Marcel Brion đọc sâu hơn: bức tranh là lời từ biệt tuổi trẻ phóng túng. Đồng bằng êm ả có thể là những chuyến đi 1492-1497, nhưng sông băng dốc đứng phủ bóng lên nó như điềm báo tương lai. Nhiều năm sau, ở Venice, ông viết cho bạn Pirckheimer rằng mình sẽ lạnh cóng khi rời mặt trời này: ở đây là quý ông, về nhà chỉ là kẻ ăn bám.

Di sản

Brion xem bộ y phục lộng lẫy như lớp vỏ kén mà con người tương lai sẽ cởi bỏ. Rốt cuộc, theo nguồn tư liệu, nỗi lo của Dürer là thừa. Trở về Nuremberg không lâu, ông được tôn vinh rộng rãi và có địa vị ngang một thương gia giàu có; năm sau ông xuất bản bộ Khải Huyền. Hành trình của bức tranh, từ Nuremberg tới một vị vua Anh rồi một vị vua Tây Ban Nha, càng thêm hào quang. Ở Prado hôm nay, chàng trai bên cửa sổ vẫn đón mỗi người xem bằng ánh nhìn nửa tự tin, nửa tìm kiếm.