Christ Among the Doctors

Một đám đông học giả già chen quanh cậu bé mười hai tuổi điềm tĩnh, bàn tay và sách vở của họ tranh nhau sự chú ý. Trên một mẩu giấy, Dürer viết một lời tự hào: hoàn thành trong năm ngày.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1506, Albrecht Dürer đang ở Venice, bận rộn với một đơn đặt hàng lớn: bức tranh thờ Lễ Mân Côi cho cộng đồng người Đức tại đây. Song song với đó, theo dòng chữ ghi trên chính tác phẩm, ông vẽ tấm bảng này chỉ trong năm ngày. Đề tài lấy từ Phúc Âm Luca: trong chuyến hành hương lên Jerusalem dịp lễ Vượt Qua, cậu bé Jesus mười hai tuổi bị lạc và được tìm thấy sau ba ngày trong đền thờ, đang tranh luận với các bậc học giả. Dürer từng vẽ đề tài này trong một tấm của bộ tranh Bảy Nỗi Sầu do xưởng ông thực hiện, và trong một bản khắc gỗ. Bức tranh, 64,3 x 80,3 cm, nay thuộc Bảo tàng Thyssen-Bornemisza ở Madrid.

Điều nên ngắm kỹ

Bố cục dày đặc những nhân vật nửa người dồn sát về phía ta, một kiểu bố cục do Andrea Mantegna khởi xướng. Dürer còn đẩy trọng tâm xa hơn vào gương mặt, bàn tay và sách vở. Ở giữa, những bàn tay như đang đếm từng lý lẽ, những bàn tay khác ôm chặt sách. Nhìn kỹ, bạn sẽ thấy vài bàn tay ở trung tâm vẫn lộ đường nét và nét gạch của bản vẽ phác, gần như chưa tô màu. Hai cái đầu ở hậu cảnh cũng có vẻ dang dở. Lớp sơn mỏng, đặt bằng những nét cọ rộng và mềm, mà Erwin Panofsky thấy hoàn toàn khác lối vẽ tỉ mỉ thường ngày của Dürer. Bảng màu hẹp: hai sắc xanh lục, các tông nâu, một tấm áo đỏ và những mảng trắng ngà.

Ý nghĩa và dụng ý

Cảnh tranh đặt sự trong sáng tuổi trẻ đối diện cuộc tranh luận bác học ồn ã, cậu bé là tâm điểm tĩnh lặng giữa những gương mặt già nua dồn dập. Dürer cũng muốn nói điều gì đó về chính nghệ thuật. Ông ký năm tháng và chữ lồng trên một mẩu đánh dấu sách thò ra ở góc dưới bên trái, kèm dòng chữ Opus quinque dierum, công trình năm ngày. Có thể đây là sự đối lập dí dỏm với năm tháng ông dành cho bức Lễ Mân Côi. Nguồn tư liệu cho rằng hai tác phẩm thể hiện hai cách sáng tạo: một bên được dày công trù tính, một bên là cảm hứng bừng lên chớp nhoáng. Về sau Dürer viết rằng có người phác trong một ngày điều người khác cả năm không làm nổi, và gọi tài năng ấy là kỳ diệu.

Di sản

Bốn bản vẽ chuẩn bị còn lại, thực hiện trên giấy xanh Venice bằng mực sẫm và điểm sáng trắng: đầu cậu bé và bàn tay cầm sách ở Albertina, Vienna; các nghiên cứu bàn tay đếm lý lẽ và bàn tay cầm sách ở Bảo tàng Quốc gia Đức, Nuremberg. Nguồn tư liệu cho biết tác phẩm chịu ảnh hưởng của Leonardo da Vinci và có thể của một bức tranh cùng đề tài của Cima da Conegliano. Các bản sao làm ở Đức khoảng năm 1600 cho thấy hình ảnh này đã được biết tới phía bắc dãy Alps, nên có lẽ Dürer đã mang nó về Nuremberg. Giám tuyển Christof Metzger thậm chí cho rằng bức tranh chưa hoàn thành, điều càng làm tăng vẻ tươi mới, tức thì của nó.