San Barnaba Altarpiece

Các thiên thần vén tấm màn che để lộ Đức Mẹ và Chúa Hài đồng, còn bên dưới sáu vị thánh đứng trên nền đá cẩm thạch. Trên ngai là một câu thơ của Dante, dòng chữ tiếng Ý cổ nhất được biết đến trên một bức tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Botticelli vẽ bức tranh thờ bằng màu keo trứng trên gỗ này, khoảng 268 x 280 cm, vào khoảng năm 1487. Nó được nhắc lần đầu năm 1510 bởi Albertini, người thấy tranh trên bàn thờ chính nhà thờ San Barnaba ở Florence; có lẽ tranh do phường hội thầy thuốc và dược sĩ đặt hàng, vì họ bảo trợ nhà thờ này. Năm 1717, tranh được dời ra bức tường cuối và được Giovanni Vernaccini làm mới với phần đỉnh kiểu Baroque muộn. Một lần trùng tu sau đó, có lẽ ở thế kỷ XIX, vẽ lại tấm áo xanh của Thánh Catherine bằng sơn dầu, khiến nhân vật trông vụng về. Năm 1919, tranh vào bảo tàng Uffizi và các phần thêm của thế kỷ XVIII bị gỡ bỏ.

Điều nên ngắm kỹ

Đức Mẹ và Chúa Hài đồng ngồi trên ngai đá cẩm thạch cao, đỉnh có vỏ sò, dưới tấm màn được hai thiên thần vén mở. Hai thiên thần khác đưa cho Chúa Hài đồng xem mão gai và ba chiếc đinh của cuộc Khổ nạn. Bên dưới, trên nền lát đá cẩm thạch vẽ phối cảnh tinh tế, sáu vị thánh đứng thành hai nhóm: Catherine thành Alexandria với bánh xe, Augustine đang viết, Barnabas cầm cành ô liu và Phúc âm Matthew, John Tẩy giả gầy guộc, Ignatius thành Antioch cầm trái tim, và Michael trẻ trung trong áo giáp. Kiến trúc gợi chủ nghĩa cổ điển La Mã mà Botticelli thấy ở Rome năm 1480 đến 1482, và nhà nguyện Pazzi của Brunelleschi.

Ý nghĩa và dụng ý

Đức Mẹ hiện lên dịu dàng, trìu mến nhưng hơi thon dài, nét mặt sắc tạo vẻ khổ hạnh; nguồn cho rằng đây là dấu hiệu của cơn khủng hoảng huyền nhiệm dần ảnh hưởng tới họa sĩ sau khi Savonarola đến Florence. Các nhân vật mang một sự căng thẳng tinh tế, hình khối rõ hơn và biểu cảm mạnh hơn. Dòng chữ trên ngai lấy từ khúc XXXIII phần Thiên đường của Dante, lời cầu của Bernard thành Clairvaux dâng Đức Trinh nữ, mẹ và con gái của con mình, cho thấy sự quan tâm của Botticelli tới nhà thơ. Daniel Arasse nhận xét các thiên thần và thánh được chia đều nhưng đặt không đều, phá vỡ sự đối xứng cứng nhắc, còn màu lam tạo vùng tĩnh lặng ở giữa.

Di sản

Bức tranh thờ từng có phần bệ gồm bảy tấm với các cảnh đời các thánh và một cảnh Thương khóc; bị tách ra năm 1717, chỉ bốn tấm được gắn lại. Chúng vẽ Thị kiến của Thánh Augustine với đứa trẻ múc nước biển bằng vỏ sò, Chúa Kitô là Người của Đau khổ, Salome với đầu Thánh John trước bức tường gạch đỏ, và cảnh hiếm gặp lấy tim Thánh Ignatius, lần đầu được Herbert Horne nhận ra. Một nghiên cứu cho hình Thánh John với cái đầu có râu, già hơn, còn lưu ở phòng tranh vẽ Uffizi, và một phiên bản chỉ có Đức Mẹ và Chúa Hài đồng ở bộ sưu tập Carmichael, London. Sự kết hợp giữa cô đọng và uy nghi đã báo trước nghệ thuật thế kỷ XVI.