Raphael and the Fornarina

Raphael ôm người yêu trên đùi, nhưng mắt ông lại quay khỏi nàng, hướng về bức chân dung nàng trên giá vẽ. Ingres vẽ cuộc giằng co lặng lẽ giữa tình yêu và nghệ thuật ấy ở Ý, và trở đi trở lại với nó suốt phần đời còn lại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Khoảng đầu thế kỷ 19, những bức tranh tôn vinh cuộc đời các nghệ sĩ nổi tiếng được giới tư sản ưa chuộng và xuất hiện tại Salon Paris. Ingres tò mò về Raphael sau khi thấy một bản sao Madonna della Seggiola trong xưởng của thầy mình ở Toulouse. Đoạt giải Prix de Rome, ông sang Ý học, đọc tiểu sử Raphael của Giorgio Vasari và Angelo Comolli, và dự định vẽ một loạt về cuộc đời ông, dù rốt cuộc chỉ vẽ hai cảnh. Wikipedia ghi phiên bản đầu này vẽ ở Ý năm 1813 và trưng bày tại Salon 1814; Wikidata ghi năm 1814.

Điều nên ngắm kỹ

Raphael ngồi trong xưởng vẽ, người tình Fornarina, cô con gái người thợ làm bánh, ngồi trên đùi. Nàng quấn khăn kiểu turban, mặc váy nhung xanh lục, đeo trang sức vàng, vai để trần, và nhìn thẳng vào ta trong khi hai tay đặt lên vai ông. Ingres lấy bức La Fornarina của chính Raphael làm mẫu cho nàng, và bức tự họa của Raphael ở Uffizi làm mẫu cho họa sĩ. Phía sau treo bức Madonna della Seggiola, bị cắt mất hình Chúa Hài Đồng, và qua cửa sổ là sân Vatican nơi Raphael vẽ những bức bích họa. Cột, gạch màu, giá vẽ, ghế bành và ghế đẩu dựng nên một xưởng vẽ Phục Hưng tỉ mỉ.

Ý nghĩa và dụng ý

Raphael ôm người phụ nữ ông yêu nhưng lại ngắm bức tranh ông vẽ nàng, và nguồn đọc đó là xung đột của họa sĩ giữa người ông yêu và điều ông yêu. Tư thế của nàng vừa ôm lấy ông vừa như rời ra. Rosalind Krauss cho rằng nàng chỉ được ôm sau khi ông đã ngắm nghía tác phẩm của mình. Vì gương mặt nàng giống Đức Mẹ ở hậu cảnh, nàng hiện lên như một vị thánh, nhưng nàng cũng giống bức Grande Odalisque của Ingres, và Wendy Leeks viết rằng trong những tác phẩm này Đức Mẹ và nàng cung phi không chỉ là chị em, họ là một. Sự song hành ấy nối Raphael với Ingres, hai họa sĩ cùng vẽ điều mình khao khát.

Di sản

Đây là bức đầu tiên trong năm phiên bản Ingres vẽ về đề tài này từ 1813 đến khi ông mất năm 1867, cho thấy chủ đề ấy đã níu giữ ông lâu đến thế nào. Bức tranh là một ví dụ của phong cách Troubadour, lối vẽ những nhân vật lớn của quá khứ trong khung cảnh chi tiết và thân mật. Phiên bản đầu, khoảng 65 x 53 cm, nay thuộc Bảo tàng Nghệ thuật Harvard, trong Bảo tàng Fogg ở Cambridge, Massachusetts.