Joshua Reynolds · 1770s
.jpg)
Nhà soạn từ điển vĩ đại nheo mắt đọc một cuốn sách áp sát mặt. Người bạn Reynolds vẽ ông đúng như thế, và Johnson phản đối: ông không muốn làm Sam Nheo Mắt. Hai thế kỷ sau, bức tranh thành một meme trên mạng.
Samuel Johnson, tác giả bộ Từ điển tiếng Anh, và họa sĩ chân dung Joshua Reynolds là bạn thân; cùng với Edmund Burke và Oliver Goldsmith, họ lập ra Câu lạc bộ Văn chương. Reynolds vẽ Johnson bốn lần. Theo James Northcote, học trò của Reynolds, bức chân dung này vẽ năm 1775, dù có thể đã bắt đầu sớm hơn nếu nó trùng với một ghi chép trong sổ sách của Reynolds ngày 12 tháng 5 năm 1774. Thị lực của Johnson bị tổn hại nặng từ nhỏ do nhiễm trùng mắt và bệnh tràng nhạc; các nguồn đều nói ông cận thị, dù vài người cùng thời lại tả mắt ông khá tốt.
Trong một khung bầu dục vẽ giả, Johnson mặc chiếc áo khoác nâu quen thuộc. Ông nheo mắt đọc một cuốn sách chưa đóng bìa hay một tập sách mỏng, gập ngược ra sau và cầm sát mặt. Ánh sáng rơi trên mặt và đôi tay, hai nơi cả câu chuyện diễn ra. Không có ánh nhìn về phía người xem, không có dáng tạo kiểu: ông hoàn toàn chìm đắm. Hester Thrale tả ông cầm trang giấy gần như sát mắt, đúng như thói quen. Nhà phê bình William Hazlitt thấy ở đó sự dồn hết tâm trí và vẻ suy tư của người mắt kém, rất đặc trưng cho đầu óc ông.
Johnson không thích bức tranh. Thrale ghi lại rằng ông không muốn hậu thế chỉ biết đến mình qua khiếm khuyết. Khi bà chỉ vào bức tự họa của Reynolds, khum tay sau tai vì ông bị điếc, Johnson đáp rằng Reynolds muốn vẽ mình điếc thì tùy, còn ông thì không làm Sam Nheo Mắt. Trong từ điển, Johnson từng định nghĩa chữ blink là nhìn không rõ. Northcote khẳng định Reynolds không có ý xúc phạm. Kai Kin Yung cho rằng tranh khởi đầu như một trò đùa nhưng đã biến khiếm khuyết thành một nghiên cứu cuốn hút, còn Robert Folkenflik liên hệ cả hai bức với truyền thống vẽ các giác quan của Hà Lan.
Loren và Frances Rothschild ở Los Angeles, những người sưu tầm kỷ vật về Johnson, mua bức chân dung năm 1987 và treo trên lò sưởi trong thư viện nhà mình. Năm 2006 họ tặng tranh cho The Huntington ở San Marino, California, nơi tranh đang được trưng bày. Daniel Cook gọi đây là chân dung Johnson nổi tiếng nhất. Từ năm 2012, bức tranh còn sống trên mạng như một meme, thường ghép với một chân dung Johnson khác của Reynolds năm 1772, dùng để diễn tả sự bối rối hay sửng sốt trước điều gì đó vô lý. Wikidata ghi niên đại tác phẩm là thập niên 1770.
Joshua Reynolds (1723-1792)
chân dung · sách · The Huntington Library, Art Museum, and Botanical Gardens
The Ladies Waldegrave - Joshua Reynolds (1780)
Captain George K. H. Coussmaker - Joshua Reynolds (1782)
Lady Cockburn and Her Three Eldest Sons - Joshua Reynolds (1773)
Lady Elizabeth Delmé and Her Children - Joshua Reynolds (1770s)
Elizabeth Kerr, Marchioness of Lothian - Joshua Reynolds (1769)
General John Burgoyne - Joshua Reynolds (1766)
Thaïs - Joshua Reynolds (1781)
David Garrick Between Tragedy and Comedy - Joshua Reynolds (1761)
Chiến hạm Temeraire - J. M. W. Turner (1839)
Rain, Steam and Speed - The Great Western Railway - J. M. W. Turner (1844)
Pollice verso - Jean-Léon Gérôme (1872)
The Slave Market - Jean-Léon Gérôme (1866)
Bữa trưa trên cỏ - Édouard Manet (1863)
Olympia - Édouard Manet (1863)
Cội nguồn nhân gian - Gustave Courbet (1866)
An táng tại Ornans - Gustave Courbet (2020)
Cẩm chướng, huệ, huệ, hồng - John Singer Sargent (1885-1886)
Chân dung quý cô X - John Singer Sargent (1884)
Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân - Eugène Delacroix (1830)
Death of Sardanapalus - Eugène Delacroix (1827)