Portrait of Jakob Fugger the Rich

Ông là một trong những thương gia giàu nhất Augsburg, và Dürer cho ông một nền trời xanh, chiếc mũ thêu tinh xảo cùng tấm áo khoác lót lông. Nhưng chủ đề thật sự là gương mặt: điềm tĩnh, hơi quay đi và đầy tự tin.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1518, Albrecht Dürer đến Augsburg trong phái đoàn của quê hương Nuremberg, dự Hội nghị Augsburg do Hoàng đế Maximilian I triệu tập. Thành phố khi ấy tụ hội biết bao nhân vật quyền thế, và Dürer đã gặp nhiều người trong số họ. Một người là Jakob Fugger, thương gia giàu bậc nhất của thành phố, người đã giữ quan hệ tốt đẹp với họa sĩ từ chuyến đi Venice lần thứ hai của ông (1506-1507). Dürer vẽ Fugger trong chuyến đi năm 1518, nhưng bức tranh sơn dầu ta thấy hôm nay được hoàn thành muộn hơn, khoảng năm 1520. Vì thế bức tranh giữ cùng lúc hai khoảnh khắc: một cuộc gặp giữa chốn chính sự đông đúc, và công việc lặng lẽ biến cuộc gặp ấy thành màu sắc.

Điều nên ngắm kỹ

Dürer vẽ Fugger ở dạng bán thân, góc ba phần tư, đầu quay sang trái. Phía sau chỉ là một nền xanh phẳng, khiến nhân vật nổi bật rõ ràng. Trên đầu ông là chiếc mũ thêu tinh tế, đôi vai khoác tấm áo rộng lót lông thú. Hãy dừng lại lâu hơn ở hai chi tiết này, chiếc mũ và lớp lông, vì đó là nơi họa sĩ dồn sự tỉ mỉ. Tấm tranh khoảng 69 x 53 cm, đủ lớn cho một gương mặt gần như thật, và khung cảnh giản dị để ta ở riêng với người được vẽ, không đồ vật, không căn phòng, không phong cảnh nào làm phân tâm.

Ý nghĩa và dụng ý

Theo nguồn tư liệu, chiếc mũ quý và tấm áo lót lông là cách phô bày địa vị xã hội cao của Fugger. Nói cách khác, y phục lên tiếng thay ông. Một bức chân dung như thế cho biết người ấy là ai giữa đời: một người giàu có, có vị thế, ăn mặc tương xứng. Nền xanh tĩnh lặng và cái đầu quay nghiêng càng thêm vẻ điềm đạm, như thể ông chẳng cần nhìn ta để được chú ý. Đây cũng là bức chân dung sinh ra từ một mối quen biết thật, bởi Dürer biết rõ Fugger.

Di sản

Bức tranh nay thuộc Bộ sưu tập Tranh Quốc gia Bavaria ở München. Đó là một tác phẩm sơn dầu của thời Phục hưng Đức, nằm giữa nhiều bức chân dung Dürer vẽ những nhân vật quan trọng của thời ông. Điều khiến nó đáng nhớ là sự cân bằng giữa giàu sang và tiết chế: chất liệu quý được vẽ cẩn trọng, đặt trên một nền xanh giản dị không hề tranh chỗ. Đứng trước tranh, ta gặp người mà nhan đề bức tranh gọi là Jakob Fugger Giàu Có, qua đôi mắt của một họa sĩ đã quen ông nhiều năm.