Portrait of Giuliano de' Medici

Một chàng trai mắt nhìn xuống, gần như khép lại, ngồi cạnh khung cửa sổ hé mở trong khi một con chim bồ câu đậu trên cành khô. Botticelli vẽ Giuliano de' Medici, người bị ám sát năm 1478, và mọi chi tiết ở đây dường như đều nói lời từ biệt.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Giuliano de' Medici là em trai của Lorenzo Vĩ đại. Ông bị giết năm 1478 trong âm mưu Pazzi, một cuộc mưu phản được Giáo hoàng Xíttô IV và các vương hầu Ý khác hậu thuẫn nhằm chấm dứt quyền cai trị của nhà Medici ở Firenze. Âm mưu thất bại: Lorenzo thoát nạn và những kẻ ám sát bị bắt. Ngay sau đó Botticelli được mời vẽ hình những kẻ chủ mưu bị kết án như những người bị treo cổ trên tường Palazzo Vecchio. Cũng trong thời gian ấy ông có lẽ đã vẽ Giuliano, ít nhất một lần khi còn sống và có thể thêm lần nữa sau khi ông mất dựa trên mặt nạ người chết, như đôi mi khép gợi ý, cùng các bản sao cho những ai muốn giữ kỷ niệm về chàng trai trẻ.

Điều nên ngắm kỹ

Như ở hai phiên bản kia, Giuliano được vẽ ở góc ba phần tư với đầu xoay mạnh sang phải đến mức gần như nhìn nghiêng. Một nếp nhăn hằn giữa trán; mũi khoằm và nhọn, tóc dày, đen và xoăn, cằm không rõ nét, môi trên mỏng và môi dưới dày. Đôi mắt gần như khép lại, ánh nhìn u buồn hướng xuống dưới. Ông mặc chiếc áo khoác đỏ viền lông thú của tầng lớp giàu có Firenze thời ấy. Ở đây chỉ thấy tay áo của chiếc sơ mi sẫm màu. Phía sau là khung cửa sổ một cánh mở, một cánh đóng. Trên gờ ở tiền cảnh, bên trái, một con chim bồ câu đậu trên nhành cây khô.

Ý nghĩa và dụng ý

Bài Wikipedia tiếng Pháp đọc các chi tiết như những biểu tượng. Chim bồ câu tượng trưng cho lòng chung thủy, có thể là lời thề thủy chung Giuliano dành cho người yêu Simonetta Vespucci, hoặc lòng trung thành của người đặt vẽ. Nhành cây khô ám chỉ cái chết. Khung cửa nửa mở nửa đóng là biểu tượng quen thuộc của sự chuyển từ sống sang chết, vì thế phiên bản này hẳn được vẽ sau năm 1478. Bài viết thấy trong toàn bộ dáng người một con người kiêu hãnh ý thức về địa vị cao của mình, nay lại nhìn xuống, mắt gần nhắm, như thể đã ở nơi khác.

Di sản

Ba phiên bản còn lại, ở Washington, Berlin và Bergamo. Tất cả đều không rõ nguồn gốc, và các học giả không thống nhất bản nào là bản gốc, vì bề mặt tranh không còn tốt. Tấm ở Washington lớn nhất và chi tiết nhất; một số nhà phê bình coi nó là bức đầu tiên của loạt tranh, số khác cho là tác phẩm trung gian dựa trên bản Bergamo hoặc một nguyên mẫu đã mất. Bài viết ghi niên đại khoảng 1478 đến 1480, còn Wikidata ghi thập niên 1470. Tranh vẽ màu keo trứng trên gỗ, khoảng 75,5 x 52,5 cm, ở Phòng tranh Nghệ thuật Quốc gia, Bộ sưu tập Samuel H. Kress.