Portrait of a gentleman, half-length, in a black velvet cloak and white lace collar and cuffs

Một chàng trai trong áo choàng nhung đen và cổ ren trắng được bán ở London như tác phẩm của "nhóm học trò Rembrandt". Một nhà buôn tranh Amsterdam nhìn đường ren, nhìn niên đại, và đặt cược rằng đó chính là Rembrandt.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức tranh, vẽ khoảng năm 1635, được đem ra đấu giá tại Christie's ở London với ghi chú "circle of Rembrandt", tức nhóm người quanh Rembrandt. Nhà buôn tranh Jan Six ở Amsterdam thấy mục này trong catalogue, đưa cho học giả nghiên cứu Rembrandt là Ernst van de Wetering xem, rồi mới đặt vé đi London. Bức tranh khiến ông thấy rất giống Rembrandt. Manh mối chính là niên đại tạm ghi trong catalogue, 1633 đến 1635. Ở tuổi trẻ như vậy, Rembrandt chưa có "nhóm" nào, nên đây rất có thể là một bức thời trẻ của chính ông. Six mua tranh qua một nhà đầu tư giấu tên.

Điều nên ngắm kỹ

Tên đầy đủ trong catalogue mô tả người mẫu: một quý ông vẽ đến nửa người, khoác áo choàng nhung đen, cổ áo và cổ tay bằng ren trắng. Wikidata còn ghi trong tranh có một chiếc găng tay và một cái bàn, và tấm vải vẽ khoảng 94,5 x 73,5 cm. Hãy nhìn kỹ đường ren. Chính đường ren tỉ mỉ đã khiến Six vội đến National Gallery ở London để so với bức Chân dung Philips Lucasz của Rembrandt cùng thời, cũng có đường ren tương tự. Bức chân dung đôi với bức ấy, Chân dung Petronella Buys, cũng có ren và cùng kiểu nền như hai bức kia.

Ý nghĩa và dụng ý

Câu chuyện này thật ra nói về cách người ta xác định tác giả. Một nhãn như "nhóm quanh Rembrandt" đặt bức tranh gần một bậc thầy nhưng không phải do tay ông vẽ. Lập luận của Six lật ngược chính cái nhãn đó: nếu niên đại đúng, thì nhóm ấy chưa tồn tại, và bức tranh thuộc về những tác phẩm thời trẻ của Rembrandt, một mảng mà giới nghiên cứu chỉ mới bắt đầu tìm hiểu vài thập niên gần đây. Nguồn cũng ghi rằng tranh chưa được đưa vào danh mục tác phẩm của Rembrandt, nên việc gán cho ông vẫn là một nhận định chứ chưa phải điều đã chốt.

Di sản

Phát hiện này gây ra một cuộc tranh cãi ở Hà Lan. Nhà buôn tranh Sander Bijl, con trai nhà phục chế Martin Bijl, cũng đã để ý mục catalogue và từng đề nghị Six cùng mua chung. Cuối cùng anh lại đấu giá với Six, và chỉ biết ai thắng khi chính cha mình được thuê phục chế bức tranh. Lúc ấy Martin Bijl cũng đang phục chế một bức Rembrandt khác của Six cho năm Rembrandt 2019. Tranh đến từ một chủ sở hữu tư nhân là hậu duệ của Sir Richard Neave, Nam tước thứ nhất, hoặc con ông là Sir Thomas Neave, và nay được trưng bày ở Amsterdam.